Andorra la Vella, de hoogste hoofdstad van Europa

Andorra la Vella is de hoofdstad van Andorra en ligt op 1.023 meter hoogte in een dal van de Pyreneeën. Daarmee is het de hoogste hoofdstad van Europa. De stad telt ongeveer 24.000 inwoners; met het aangrenzende Escaldes-Engordany erbij wonen er ruim 40.000 mensen. Ongeveer een derde van de inwoners heeft de Andorrese nationaliteit; de grootste groep is Spaans, gevolgd door Portugezen en Fransen. De officiële taal is het Catalaans, maar met Spaans en Frans kom je ook overal verder. In de stad komen de Valira del Nord en de Valira d’Orient samen in de Gran Valira, de rivier die door het centrum stroomt.

Voor veel bezoekers draait een bezoek om winkelen: langs de Avinguda Meritxell, die in Escaldes-Engordany doorloopt als Avinguda Carlemany, ligt een lange winkelstraat, en door de lage belasting zijn onder meer tabak, drank, parfum en elektronica er goedkoper dan in de buurlanden. Tussen de moderne gebouwen ligt de oude kern, het Barri Antic, met de romaanse kerk van Sant Esteve en Casa de la Vall, dat van 1702 tot 2011 het parlementsgebouw van het land was. Ernaast staat het nieuwe gebouw van de Consell General. In de stad staan ook beelden van onder meer Salvador Dalí en Jaume Plensa. In Escaldes-Engordany ligt het thermaal centrum Caldea, dat in 1994 openging. Andorra heeft geen vliegveld en geen treinstation: de meeste bezoekers komen met de auto of de bus via Barcelona, ongeveer 200 kilometer verderop, of Toulouse, ongeveer 185 kilometer. Andorra la Vella is in een dag goed te verkennen en een praktische uitvalsbasis voor wandelingen en wintersport in de rest van het land.



Casa de la Vall

Casa de la Vall is het bekendste historische gebouw van Andorra. Het stenen herenhuis met verdedigingstoren werd in 1580 gebouwd voor de familie Busquets. In 1702 kocht de Consell de la Terra, de voorloper van het huidige parlement, het huis. Tot 2011 vergaderde het parlement van Andorra, de Consell General, hier; daarna verhuisde het naar het nieuwe gebouw ernaast. Binnen zie je onder meer de oude rechtszaal op de begane grond en op de eerste verdieping de Sala dels Passos Perduts met muurschilderingen uit de 16e eeuw. Bekend is de kast met zeven sloten, waarin historische documenten van Andorra worden bewaard: elke parochie heeft een eigen slot. Een bezoek met audiogids kost 5 euro; voor een rondleiding met gids betaal je 1,50 euro extra en moet je vooraf reserveren. Casa de la Vall staat ook op de Andorrese munt van 1 euro.



Kerk van Sant Esteve

De kerk van Sant Esteve staat in de oude kern van Andorra la Vella, aan de Plaça Bisbe Benlloch, vlak bij Casa de la Vall. De oudste delen zijn romaans en dateren uit de 12e eeuw. Opvallend is de halfronde apsis met Lombardisch metselwerk, de grootste van het land. De muurschilderingen die daar ooit te zien waren, bevinden zich nu in het Museu Nacional d’Art de Catalunya in Barcelona en in privécollecties. In 1940 werd de kerk verbouwd onder leiding van de Catalaanse architect Josep Puig i Cadafalch. Daarbij kreeg de klokkentoren een nieuwe vorm en kwam er een nieuwe zijingang. Binnen hangen twee barokke altaarstukken en een schilderij van de zielen uit de 18e eeuw, en er is een beschilderde houten balk uit de romaanse tijd. De toegang is gratis.

La Noblesse du Temps

La Noblesse du Temps is een bronzen beeld van Salvador Dalí op de Plaça de la Rotonda in Andorra la Vella. Het toont een smeltende klok die over een boomstam hangt, met daarop een kroon. Het beeld staat voor de macht van de tijd over de mens, een thema dat vaak terugkomt in het werk van Dalí. Het beeld is 4,90 meter hoog en weegt 1.400 kilo. Kunstverzamelaar Enric Sabater schonk het in 1999 aan de regering van Andorra; sinds 2010 staat het op de huidige plek. De Plaça de la Rotonda ligt aan de Gran Valira, vlak bij de Pont de París en de winkelstraat Avinguda Meritxell. Het beeld is daardoor een vast punt bij een wandeling door het centrum.

Pont de París en de Gran Valira

De Gran Valira is de belangrijkste rivier van Andorra en stroomt dwars door Andorra la Vella. De rivier ontstaat in de stad uit de samenvloeiing van de Valira del Nord en de Valira d’Orient. In het centrum stroomt het water door een gemetselde bedding, met wandelpaden langs de kades. Bij de Plaça de la Rotonda ligt de Pont de París, een brug uit 2005. Hij bestaat uit een recht deel van 45 meter en een halfrond deel van 27 meter, met twee driehoekige constructies die bekroond worden door stalen bollen met een doorsnede van 2,20 meter. Op de brug staat de naam Andorra la Vella. Boven de rivier zijn bij de Plaça de la Rotonda water- en lichtshows te zien. Wie verder wil lopen, kan de Rec del Solà volgen, een vlak wandelpad met uitzicht over de stad en halverwege een uitzichtpunt.

Winkelen in Andorra la Vella

Winkelen is voor veel bezoekers de belangrijkste reden om naar Andorra la Vella te gaan. Andorra heft een lage indirecte belasting van 4,5 procent, waardoor onder meer tabak, drank, parfum, cosmetica en elektronica goedkoper zijn dan in de buurlanden. Kleding, boeken en luxe horloges zijn meestal niet goedkoper. Het belangrijkste winkelgebied is een winkelstraat van ongeveer 1,5 kilometer langs de Avinguda Meritxell in Andorra la Vella, die doorloopt in de Avinguda Carlemany in Escaldes-Engordany. Een deel is autovrij. In heel Andorra zijn ruim duizend winkels. De meeste winkels zijn open tot 20:00 uur, op vrijdag en zaterdag tot 21:00 uur. Let bij terugkeer op de douaneregels. Andorra hoort niet bij de EU, dus voor tabak, drank en andere aankopen gelden maximale hoeveelheden en bedragen per persoon. Controleer die vooraf, want aan de grens kan gecontroleerd worden.

Set Poetes

De Set Poetes zijn zeven beelden van de Catalaanse kunstenaar Jaume Plensa in het centrum van Andorra la Vella. De zittende figuren staan op hoge palen op de Plaça Lídia Armengol en zijn een metafoor voor de zeven parochies van Andorra. Ze staan voor rust en bezinning midden in de drukke stad. ’s Avonds worden de beelden verlicht. Vanaf de rand van het Barri Antic loopt sinds 2021 de Passarel·la de Rosa Maria Ferrer Obiols, een gebogen voetgangersbrug van ongeveer dertig meter, naar de verhoogde Plaça del Poble. Een deel van de brug heeft een glazen vloer. Vanaf de brug en het plein heb je uitzicht over de nieuwe stad en de bergen eromheen.

Consell General

Sinds 2011 vergadert het parlement van Andorra, de Consell General, in een nieuw gebouw naast Casa de la Vall. Daarvoor was Casa de la Vall ruim drie eeuwen de zetel van het parlement. Het nieuwe gebouw werd ontworpen door Engitec, een team van Andorrese architecten en ingenieurs onder leiding van Pere Espuga en Josep Maria Planes. De officiële inwijding volgde in 2014, tijdens een bezoek van de co-vorsten. Net als het oude Casa de la Vall ernaast heeft het gebouw gevels van natuursteen. Tussen beide gebouwen ligt een groot plein. De Consell General telt 28 leden: veertien worden gekozen via nationale lijsten en veertien namens de zeven parochies, twee per parochie.