Belgrado: de hoofdstad van Servië aan Sava en Donau

Belgrado is de hoofdstad en grootste stad van Servië. De stad ligt op de plek waar de Sava in de Donau stroomt en heeft ongeveer 1,2 miljoen inwoners, in het hele stadsgebied bijna 1,7 miljoen. Belgrado is een van de oudste steden van Europa: de Kelten noemden de nederzetting Singidun en de Romeinen Singidunum. Door de ligging op de grens tussen grote rijken werd de stad vaak belegerd en verwoest. Van de oprichting tot het uiteenvallen was Belgrado de hoofdstad van Joegoslavië.

De meeste bezienswaardigheden liggen in en rond het centrum. Vanaf de vesting en het Kalemegdanpark kijk je uit over de samenvloeiing van de rivieren. Via de winkelstraat Knez Mihailova loop je naar het Republiekplein, en iets verderop staat de Kerk van Sint-Sava, een van de grootste orthodoxe kerken ter wereld. Aan de rand van de stad liggen het Museum van Joegoslavië met het graf van Tito en de Avalatoren met uitzicht over de omgeving. Aan de overkant van de Sava ligt Zemun, met een eigen oud centrum aan de Donau.



Vesting van Belgrado en Kalemegdan

De vesting van Belgrado ligt op een heuvelrug boven de samenvloeiing van de Sava en de Donau. Op deze plek lag al in de 3e eeuw voor Christus de Keltische nederzetting Singidun, later het Romeinse Singidunum. Keizer Justinianus I liet de vesting rond 535 herbouwen. Het huidige complex bestaat uit de Bovenstad, de Benedenstad op de helling naar de rivieren en het park Kalemegdan.

In de Bovenstad staan onder meer de klokkentoren, die in 2014 na een restauratie weer openging, het monument Pobednik en een Romeinse put. In de Benedenstad liggen de toren Nebojša en de kerken Ružica en Sveta Petka. Vanaf de muren kijk je uit over het Grote Oorlogseiland en de nieuwe wijken aan de overkant van de Sava. Het park is een geliefde wandelplek voor inwoners van Belgrado.



Pobednik

Pobednik, de Overwinnaar, is een bronzen beeld op een hoge zuil in de Bovenstad van de vesting van Belgrado. Het werd gemaakt door de Kroatische beeldhouwer Ivan Meštrović en in 1913 gegoten. Het beeld herdenkt de overwinningen van Servië op het Ottomaanse Rijk en Oostenrijk-Hongarije in de Balkanoorlogen en de Eerste Wereldoorlog.

Oorspronkelijk was het bedoeld als middelpunt van een fontein op het plein Terazije. Uiteindelijk werd het op 7 oktober 1928 onthuld aan de rand van de vesting, boven de monding van de Sava in de Donau. Het monument is in totaal 14 meter hoog. In 2019 en 2020 werd het beeld gerestaureerd. Pobednik is een van de bekendste symbolen van Belgrado.

Knez Mihailova

Knez Mihailova is de belangrijkste winkel- en wandelstraat van Belgrado. De ongeveer een kilometer lange straat verbindt het plein Terazije met het Kalemegdanpark en de vesting. Ze is vernoemd naar prins Mihailo Obrenović III en is sinds 1987 een voetgangersgebied. Sinds 1964 is de straat beschermd als cultuurhistorisch geheel.

Langs de straat staan veel gebouwen uit de late 19e en vroege 20e eeuw, zoals het voormalige hotel Srpska Kruna uit 1869 en het gebouw van de Servische Academie van Wetenschappen en Kunsten uit 1923 en 1924. Daartussen zitten winkels, cafés en restaurants met terrassen. Het pand van koffiehuis Grčka Kraljica dateert uit 1835.

Republiekplein

Het Republiekplein is een van de centrale pleinen van Belgrado. Aan het plein staan het Nationaal Museum en het Nationaal Theater. In het midden staat het ruiterstandbeeld van prins Mihailo Obrenović, gemaakt door de Italiaanse beeldhouwer Enrico Pazzi en onthuld in 1882. Het standbeeld is een bekende ontmoetingsplek; inwoners spreken af bij kod konja, bij het paard.

Het Nationaal Museum van Servië werd in 1844 opgericht en is sinds de jaren vijftig gevestigd in een gebouw uit 1902 en 1903. Na een lange renovatie ging het museum op 28 juni 2018 weer open. De collectie telt meer dan 400.000 voorwerpen, waaronder het Miroslav-evangelie uit 1186, dat op de lijst van het UNESCO-Geheugen van de Wereld staat. Vanaf het plein loop je zo de Knez Mihailova in.

Kerk van Sint-Sava

De Kerk van Sint-Sava staat op het plateau Vračar en is een van de grootste orthodoxe kerken ter wereld. De bouw begon in 1935, lag daarna lange tijd stil en de buitenkant werd pas in 2004 voltooid. De kerk is 91 meter lang en 81 meter breed, en het kruis op de koepel staat op 78 meter hoogte. Binnen is plaats voor ongeveer 7000 mensen.

De koepel heeft een binnendiameter van ruim 30 meter, de grootste van alle orthodoxe kerken. Tussen 2016 en 2020 werd het interieur afgewerkt met mozaïeken in goud en blauw. Onder de kerk ligt een crypte van ongeveer 1800 vierkante meter met de kerk van Sint-Lazarus, die eveneens rijk versierd is.

Sint-Marcuskerk

De Sint-Marcuskerk staat in het Tašmajdanpark, vlak bij het Servische parlement. De kerk werd tussen 1931 en 1940 gebouwd naar een ontwerp van de broers Petar en Branko Krstić, in Servisch-Byzantijnse stijl. Het middeleeuwse klooster Gračanica diende als voorbeeld. De kerk werd in 1948 ingewijd.

Het gebouw is ongeveer 62 meter lang, 45 meter breed en 60 meter hoog en biedt plaats aan zo’n 2000 mensen. Opvallend zijn de banden van rode en gele steen in de gevels. In de kerk staat het marmeren graf van tsaar Stefan Dušan, die van 1331 tot 1355 regeerde; zijn relikwieën werden in 1968 naar de kerk overgebracht. Ook patriarch German ligt hier begraven.

Museum van Joegoslavië

Het Museum van Joegoslavië ligt in een park in de wijk Dedinje. Het werd in 1996 opgericht als Museum van de geschiedenis van Joegoslavië en kreeg in 2016 de huidige naam. Het complex bestaat uit drie gebouwen: het Museum 25 mei, het Huis van de Bloemen en het Oude Museum.

In het Huis van de Bloemen ligt Josip Broz Tito begraven, de leider van Joegoslavië, die op 4 mei 1980 overleed. Ook zijn vrouw Jovanka ligt hier. In het Museum 25 mei was een verzameling estafettestokjes te zien van de Jeugdestafette, die elk jaar op Tito’s verjaardag werd gehouden. De tentoonstellingen gaan over de geschiedenis van Joegoslavië.

Avalatoren

De Avalatoren staat op de berg Avala, ten zuiden van het centrum van Belgrado. De oorspronkelijke televisietoren werd tussen 1961 en 1965 gebouwd en stond niet direct op de grond, maar op drie poten, een vorm die verwijst naar de traditionele Servische driepoot. Op 29 april 1999 werd de toren bij de NAVO-bombardementen verwoest.

Vanaf 2006 werd de toren herbouwd, en op 21 april 2010 ging hij weer open. Met antenne is de nieuwe toren 204,68 meter hoog, ongeveer 2 meter hoger dan de oude. Vanaf het uitzichtplatform kijk je bij helder weer uit over Belgrado en het heuvelland eromheen.