Birmingham: kanalen, Victoriaanse gebouwen en moderne architectuur

Birmingham is met ruim 1,1 miljoen inwoners de grootste stad van Engeland na Londen en wordt vaak de tweede stad van het Verenigd Koninkrijk genoemd. De stad ligt in de Midlands, ongeveer 160 kilometer ten noordwesten van Londen. Birmingham groeide in de achttiende en negentiende eeuw uit tot een industriestad met duizenden kleine werkplaatsen. Matthew Boulton en James Watt bouwden hier hun stoommachines. In 1889 kreeg Birmingham de status van stad.

Uit die tijd stammen de kanalen: binnen de stadsgrenzen ligt ongeveer 56 kilometer kanaal, volgens de gemeente meer dan in Venetië. In het centrum staan Victoriaanse gebouwen naast moderne architectuur zoals het Selfridges-gebouw en de Library of Birmingham. Andere hoogtepunten zijn Gas Street Basin, de Jewellery Quarter en het museum aan Victoria Square.



Bullring en Selfridges

Het winkelcentrum Bullring opende in september 2003, op de plek van een winkelcentrum uit de jaren zestig. Het bekendste gebouw is het warenhuis Selfridges, ontworpen door het bureau Future Systems. De ronde gevel is bekleed met 15.000 aluminium schijven en is uitgegroeid tot een herkenningspunt van de stad. Vlak naast Selfridges staat de kerk St Martin in the Bull Ring.

Bij de hoofdingang van het westelijke gebouw staat een bronzen stier van Laurence Broderick, die The Guardian heet. Een stuk verder staat het beeld van admiraal Nelson uit 1809, het eerste openbare monument van Birmingham. De naam Bull Ring is veel ouder dan het winkelcentrum: hier werd eeuwenlang markt gehouden. Die markten bestaan nog steeds, aan de zuidkant van het winkelcentrum bij de Bull Ring Markets.



St Martin in the Bull Ring

St Martin in the Bull Ring is de oorspronkelijke parochiekerk van Birmingham. Op deze plek stond al in de dertiende eeuw een kerk. Architect J.A. Chatwin bouwde de huidige kerk in 1873 opnieuw op in neogotische stijl, waarbij de oudere toren en spits bleven staan. Van 1855 tot 1908 was die spits het hoogste bouwwerk van de stad.

Binnen valt het open houten dak op. In het zuidelijke transept zit een glas-in-loodraam uit 1875, ontworpen door Edward Burne-Jones en gemaakt door William Morris. Het raam werd in de Tweede Wereldoorlog op tijd weggehaald en overleefde zo het bombardement van april 1941, waarbij de andere ramen verloren gingen. De kerk staat tussen het Bullring-winkelcentrum en de markten, midden in het drukste deel van de binnenstad.

Bull Ring Markets

De markten van de Bull Ring gaan terug tot de twaalfde eeuw. In 1166 kreeg Peter de Bermingham van koning Hendrik II het recht om bij zijn kasteel een wekelijkse markt te houden. Uit die markt groeide de stad.

Tegenwoordig zijn er drie markten naast elkaar aan de zuidkant van het Bullring-winkelcentrum: de openluchtmarkt, de overdekte markt en de Rag Market. Op de openluchtmarkt staan vooral kramen met groente, fruit en bloemen. In de overdekte markt zitten vooral kramen met vis en vlees. De Rag Market heeft kramen met stoffen, kleding en huishoudspullen. De kerk St Martin staat er direct naast.

Moor Street Station

Moor Street Station werd in 1909 geopend door de Great Western Railway, eerst als eindpunt voor lokale treinen. De vaste stationsgebouwen waren in 1914 klaar. In 2002 en 2003 is het gerestaureerd in de stijl van de jaren dertig, met onder meer de rode luifel aan de straatkant.

Het station staat sinds 1998 op de monumentenlijst. Moor Street ligt op een paar minuten lopen van New Street Station en direct tegenover het Selfridges-gebouw. Vanaf hier rijden treinen van Chiltern Railways naar London Marylebone. Wie met de trein naar Birmingham reist, heeft zo naast New Street een tweede route naar Londen.

Great Western Arcade

De Great Western Arcade is een overdekte winkelgalerij tussen Colmore Row en Temple Row. Architect W.H. Ward bouwde hem in 1875 en 1876 boven de spoortunnel van de Great Western Railway, die hier onder de stad door loopt. De galerij opende in augustus 1876. Het oorspronkelijke glazen tongewelf met koepel ging in de Tweede Wereldoorlog verloren en is later vervangen.

Langs de galerij staan winkels met houten puien en daarboven een tweede verdieping met smeedijzeren balkons. De ingang aan Temple Row heeft een rijk versierde stenen gevel met een grote boog. Binnen hangt een klok die elk kwartier slaat op vijf bellen. De arcade staat op de monumentenlijst. Vanaf hier loop je in een paar minuten naar St Philip’s Cathedral.

St Philip’s Cathedral

St Philip’s Cathedral werd tussen 1711 en 1715 gebouwd naar een ontwerp van Thomas Archer, in Engelse barokstijl. De toren met de koepel en lantaarn was in 1725 klaar. Eerst was het een parochiekerk; sinds 1905 is het de kathedraal van het bisdom Birmingham.

Binnen zitten vier glas-in-loodramen van Edward Burne-Jones, die in Birmingham geboren werd: drie aan de oostkant en een aan de westkant. De ramen werden in de Tweede Wereldoorlog weggehaald en daarna teruggeplaatst. Rond de kathedraal ligt het oude kerkhof, een grasveld dat in de stad Pigeon Park heet. Het ligt midden in het zakendistrict, op loopafstand van de Great Western Arcade en Victoria Square.

Victoria Square

Victoria Square is het centrale plein van Birmingham. Aan het plein staat het Council House, het stadhuis, dat tussen 1874 en 1879 werd gebouwd naar een ontwerp van Yeoville Thomason. Het plein heette eerst Council House Square en kreeg in 1901 de naam van koningin Victoria, van wie er een standbeeld staat. Aan de westkant staat de Town Hall, een concertzaal in de vorm van een Romeinse tempel.

In het midden ligt de fontein The River van Dhruva Mistry uit 1993, met een groot vrouwenbeeld dat in de stad de bijnaam Floozie in the Jacuzzi heeft. Onderaan de trappen staan twee stenen sfinxen. Op het plein staat ook Iron:Man, een beeld van Antony Gormley. Aan de kant van Chamberlain Square zit de ingang van het Birmingham Museum and Art Gallery.

Birmingham Museum and Art Gallery

Het Birmingham Museum and Art Gallery opende in 1885 in een deel van het Council House aan Victoria Square. Het gebouw is net als het stadhuis ontworpen door Yeoville Thomason. Het museum staat bekend om zijn verzameling prerafaëlieten en heeft de grootste collectie werken van Edward Burne-Jones ter wereld.

Een van de bekendste zalen is de Round Room, een ronde zaal vol landschapsschilderijen met in het midden het bronzen beeld Lucifer van Jacob Epstein. Het museum toont ook de Staffordshire Hoard, de grootste Angelsaksische goudschat die ooit is gevonden. Die werd in 2009 ontdekt bij Hammerwich. Daarnaast zijn er zalen over de geschiedenis van Birmingham zelf.

Library of Birmingham

De Library of Birmingham opende op 3 september 2013 aan Centenary Square. Het gebouw is ontworpen door het Nederlandse architectenbureau Mecanoo van Francine Houben. De gevel bestaat uit gouden en zilveren lagen met een patroon van in elkaar grijpende metalen ringen. De bibliotheek verving de betonnen Central Library uit de jaren zeventig.

Binnen lopen roltrappen door een open hal langs ronde boekenzalen. Op verschillende verdiepingen liggen terrassen met tuinen, met uitzicht over het centrum. Helemaal bovenin staat de Shakespeare Memorial Room, die uit de eerste bibliotheek van de stad komt. De bibliotheek wordt vaak omschreven als de grootste openbare bibliotheek van het Verenigd Koninkrijk.

Shakespeare Memorial Room

De Shakespeare Memorial Room werd in 1882 ontworpen door John Henry Chamberlain voor de eerste centrale bibliotheek van Birmingham. Het is een kleine zaal met rijk bewerkte houten boekenkasten, glazen deuren en een versierd plafond. Toen de oude bibliotheek in 1974 werd afgebroken, is de zaal uit elkaar gehaald en in het nieuwe gebouw weer opgebouwd.

Sinds 2013 staat de zaal op de bovenste verdieping van de Library of Birmingham. De Shakespeare-collectie van de bibliotheek telt ongeveer 43.000 boeken, waaronder een First Folio uit 1623. Die collectie geldt samen met die van de Folger-bibliotheek in Washington als een van de belangrijkste ter wereld.

Centenary Square en Hall of Memory

Centenary Square kreeg zijn naam in 1989, honderd jaar nadat Birmingham de status van stad kreeg. Het plein is tussen 2017 en 2019 grotendeels opnieuw ingericht. Aan het plein liggen de Library of Birmingham, het Rep Theatre, de Symphony Hall en het ICC. Vanaf de terrassen van de bibliotheek kijk je over het plein.

Midden op het plein staat de Hall of Memory, een achthoekig gedenkteken van Portland-steen. Het werd tussen 1922 en 1925 gebouwd naar een ontwerp van S.N. Cooke en W.N. Twist, ter nagedachtenis aan de 12.320 inwoners van Birmingham die in de Eerste Wereldoorlog omkwamen. Buiten staan vier bronzen beelden van Albert Toft voor het leger, de marine, de luchtmacht en de vrouwen. Het monument staat sinds 2014 in de hoogste monumentencategorie.

Gas Street Basin

Gas Street Basin is het bekendste stuk van de kanalen van Birmingham. Hier komt het Worcester and Birmingham Canal uit op de hoofdlijn van de Birmingham Canal Navigations. De twee kanaalmaatschappijen waren concurrenten. Daarom lag er tussen beide kanalen een dam, de Worcester Bar, en moest de lading met de hand van de ene boot op de andere worden overgezet. De dam ligt er nog steeds.

In het bassin liggen veel narrowboats, de smalle kanaalboten waarop mensen ook wonen. Rond het water staan oude pakhuizen, zoals Regency Wharf, met cafés en restaurants. Sinds de jaren negentig is de buurt opgeknapt. Het bassin ligt tussen The Mailbox en Brindleyplace, en langs het jaagpad loop je zo naar Old Turn Junction.

Brindleyplace

Brindleyplace is een nieuwe wijk aan het kanaal, gebouwd op een voormalig fabrieksterrein van ongeveer zeven hectare. De bouw begon in 1993 naar een masterplan van Terry Farrell. De wijk is genoemd naar de straat Brindley Place, die verwijst naar kanaalingenieur James Brindley. Hij legde in de achttiende eeuw het eerste kanaal van Birmingham aan.

De wijk heeft drie pleinen, met kantoren, restaurants en terrassen aan het water. Aan het centrale plein staan bomen en een glazen paviljoen. In Brindleyplace liggen ook de Ikon Gallery voor hedendaagse kunst, het Crescent Theatre en het National Sea Life Centre. Over een voetbrug loop je naar Old Turn Junction en het ICC.

Old Turn Junction

Old Turn Junction is het punt waar het Birmingham and Fazeley Canal aansluit op de hoofdlijn van de Birmingham Canal Navigations. Midden op de kruising ligt een rond eilandje met een wegwijzer die de richtingen en afstanden langs de kanalen aangeeft. Eromheen liggen gietijzeren bruggen. Het is een van de meest gefotografeerde plekken aan de kanalen.

Birmingham heeft binnen de stadsgrenzen ongeveer 56 kilometer kanaal, volgens de gemeente meer dan Venetië. Het eerste kanaal opende in 1772. De kanalen speelden een grote rol in de industriële groei van de stad. Bij Old Turn Junction liggen Brindleyplace, het ICC en de arena aan het water. In de andere richting loop je over het jaagpad naar Gas Street Basin of naar The Roundhouse.

National Sea Life Centre

Het National Sea Life Centre opende op 5 juli 1996 in Brindleyplace, aan het kanaal. Het gebouw is ontworpen door Norman Foster. De ingang met de blauwe stalen constructie en de grote afbeeldingen van zeedieren valt vanaf het water direct op. Het aquarium hoort bij de Sea Life-keten.

Het grootste bassin bevat een miljoen liter water. Daar loop je door een tunnel van 360 graden, de enige volledig doorzichtige onderwatertunnel van het Verenigd Koninkrijk. Je ziet er onder meer haaien, roggen en tropische vissen. Het aquarium is geschikt voor een bezoek met kinderen, ook bij slecht weer. Vanaf hier loop je langs het kanaal naar Old Turn Junction.

The Mailbox en The Cube

The Mailbox was in 1970 het grootste postsorteercentrum van Royal Mail in Birmingham. Na de verhuizing van de post werd het gebouw voor ongeveer 150 miljoen pond omgebouwd tot een complex met winkels, restaurants, kantoren en een hotel. In december 2000 ging het open. Aan de achterkant ligt het aan het kanaal, met terrassen aan het water.

Naast The Mailbox staat The Cube, een toren van 24 verdiepingen en ruim 70 meter hoog, die in 2010 klaar was. Architect Ken Shuttleworth van het bureau Make gaf het gebouw een gevel van gouden en zilveren aluminium panelen in een onregelmatig patroon. Vanaf The Mailbox loop je langs het water naar Gas Street Basin.

Jewellery Quarter

De Jewellery Quarter is een wijk ten noordwesten van het centrum waar al sinds de achttiende eeuw sieraden worden gemaakt. Nog altijd komt ongeveer veertig procent van de Britse sieraden hier vandaan. In de wijk zitten honderden juweliers en werkplaatsen. Het Assay Office, waar sinds 1773 edelmetaal wordt gekeurd en gestempeld, ligt er ook.

Op het kruispunt van Vyse Street, Frederick Street en Warstone Lane staat de Chamberlain Clock uit 1903, gebouwd ter ere van het bezoek van Joseph Chamberlain aan Zuid-Afrika. In het Museum of the Jewellery Quarter zie je de werkplaats van de firma Smith & Pepper, die in 1981 sloot en precies zo werd achtergelaten. Vlakbij ligt St Paul’s Square.

St Paul’s Square

St Paul’s Square is het laatste Georgiaanse plein van Birmingham. Het ligt aan de rand van de Jewellery Quarter. Midden op het plein staat St Paul’s Church, ontworpen door Roger Eykyn. De bouw begon in 1777 en de kerk werd in 1779 ingewijd. De spits werd later toegevoegd. De kerk staat in de hoogste monumentencategorie.

Het oostelijke raam in de kerk is van Francis Eginton uit 1791 en toont de bekering van Paulus. Rond de kerk ligt een groen kerkhof met bomen en bankjes. Aan het plein staan bakstenen huizen uit de achttiende en negentiende eeuw, nu vaak met kantoren, cafés en restaurants. Het plein is sinds 1971 een beschermd stadsgezicht. Vanaf hier loop je in een paar minuten naar de Chamberlain Clock.

Back to Backs

De Back to Backs aan Hurst Street en Inge Street zijn de laatste overgebleven binnenplaats met zogenaamde back-to-back-huizen in Birmingham. Bij dit type arbeiderswoning stonden twee huizen met de achterkant tegen elkaar, zodat elk huis maar aan een kant ramen had. Court 15 werd tussen ongeveer 1821 en 1831 gebouwd. Bijna alle andere back-to-backs in de stad zijn in de twintigste eeuw afgebroken.

De National Trust beheert de huizen sinds de opening voor publiek in 2004. Tijdens een rondleiding zie je hoe gezinnen hier tussen de jaren 1840 en 1970 woonden en werkten, onder meer de familie Mitchell, die er een slotenmakerij had. Op de binnenplaats staan de gemeenschappelijke washuizen en toiletten. De huizen liggen in de Chinese Quarter, vlak bij de markten.

Chinese Quarter

De Chinese Quarter ligt rond Hurst Street, Ladywell Walk en Pershore Street, ten zuiden van het centrum. De wijk ontstond in de jaren zestig, toen veel migranten uit Hongkong zich hier vestigden. In mei 2024 kreeg de wijk officieel de naam Birmingham Chinatown. Er zitten Chinese restaurants, supermarkten en bakkerijen.

Het hart van de wijk is het Arcadian Centre, met een voetgangersstraat onder rode lampionnen en terrassen. Op de rotonde van Holloway Circus staat een granieten pagode van zeven verdiepingen uit 1998, geschonken door de Wing Yip Group. Rond Hurst Street liggen ook veel theaters en uitgaansgelegenheden. De Back to Backs liggen in dezelfde straat.

The Roundhouse

The Roundhouse aan Sheepcote Street werd in 1873 en 1874 gebouwd naar een ontwerp van W.H. Ward. Het is een hoefijzervormig bakstenen gebouw rond een binnenplaats met keien. De gemeente gebruikte het als depot, met stallen voor de paarden en opslagruimtes. De ligging aan het kanaal was handig voor de aan- en afvoer van goederen per boot.

Het gebouw staat in de op een na hoogste monumentencategorie. Eigenaar is de Canal and River Trust, en een stichting beheert het. Na een restauratie met steun van het National Lottery Heritage Fund is het opnieuw in gebruik, onder meer als vertrekpunt voor activiteiten op en langs de kanalen. Langs het jaagpad loop je in een paar minuten naar Old Turn Junction en Brindleyplace.