Pafos: historische en culturele hoofdstad van Cyprus

Pafos, ook wel Paphos genoemd, is een populaire bestemming in het zuidwesten van Cyprus en een van de oudste steden van het eiland. De archeologische vindplaatsen van Nea Pafos en Palaipafos staan sinds 1980 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. In 2017 was Pafos culturele hoofdstad van Europa. Je kunt de stad grofweg verdelen in de bovenstad, Pano Pafos of Ktima, en de benedenstad aan de kust, Kato Pafos. In de bovenstad liggen de overdekte markt, het volkenkundig museum en de Turkse baden.

De bekendste bezienswaardigheden, zoals de koningsgraven, het archeologisch park met de Romeinse mozaïeken en de haven met het fort, liggen in de benedenstad, net als de meeste hotels en stranden. Door de afstanden en het hoogteverschil is een auto of de bus handig om tussen de stadsdelen te reizen. Van het oudste Pafos, Palaipafos, zijn bij het dorp Kouklia nog resten te zien, waaronder het heiligdom van Aphrodite. Het latere Nea Pafos werd in de hellenistische en Romeinse tijd de hoofdstad van het eiland.



Kato Pafos

Het archeologisch park van Kato Pafos behoort tot de belangrijkste bezienswaardigheden van Cyprus en staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Hier lag het antieke Nea Pafos, dat in de hellenistische en Romeinse tijd de hoofdstad van het eiland was. Bekend zijn vooral de mozaïekvloeren van Romeinse villa’s, zoals het Huis van Dionysos, het Huis van Aion, het Huis van Theseus en het Huis van Orpheus. Ze behoren tot de mooiste mozaïeken in het Middellandse Zeegebied. In het Huis van Dionysos zie je naast mythologische taferelen ook jachtscènes, dieren en geometrische patronen.

pafos-kato-pafos

Het park ligt naast de haven en het toeristische centrum van Pafos en is daardoor goed bereikbaar. Andere hoogtepunten zijn het Odeion, een klein Romeins theater dat in de zomer voor voorstellingen wordt gebruikt, de agora, de vuurtoren en de resten van de Byzantijnse burcht Saranda Kolones. Neem water en zonbescherming mee, want er is weinig schaduw. Reken op twee tot drie uur voor een bezoek.



Street art in Pafos

In Pafos is opvallend veel street art te vinden. Veel muurschilderingen zijn gemaakt tijdens street art festivals, waarbij kunstenaars uit Cyprus en het buitenland werden uitgenodigd om lege muren in de oude stad te beschilderen. Het initiatief kreeg een extra impuls in de aanloop naar 2017, toen Pafos culturele hoofdstad van Europa was. Een deel van de werken staat op zijgevels en parkeerplaatsen in de bovenstad.

Omdat er steeds nieuwe werken bijkomen en oude verdwijnen, verandert het aanbod voortdurend. De meeste muurschilderingen vind je in de straatjes van de oude bovenstad, Ktima, rond de overdekte markt en de Turkse baden. De werken lopen uiteen van grote portretten tot abstracte en kleurrijke ontwerpen. Een wandeling door de oude stad is de beste manier om ze te ontdekken. Combineer dat met een bezoek aan de markt, de Agios Theodoros-kathedraal en de musea in de bovenstad.

Rots van Aphrodite

De rots van Aphrodite, in het Grieks Petra tou Romiou, ligt aan de kust tussen Pafos en Limassol. Volgens de Griekse mythologie zou de godin Aphrodite hier uit het schuim van de zee zijn opgestaan, waarna ze aan land kwam op Cyprus. De rotsformatie in zee en de kiezelstranden eromheen vormen een van de bekendste plekken van het eiland. De naam Petra tou Romiou betekent rots van de Griek en verwijst naar een Byzantijnse held, Digenis Akritas, die volgens een legende met rotsblokken gooide naar aanvallers.

Volgens een bekende overlevering word je een jaar jonger als je rond de rots zwemt. Bij rustige zee zwemmen veel bezoekers rond de grootste rots. Let op, want de stroming kan sterk zijn en het strand bestaat uit grote kiezels. Het mooiste moment voor een bezoek is bij zonsondergang. Tegenover de rots, aan de andere kant van de weg, is een parkeerplaats met een restaurant. Via een tunnel onder de weg loop je naar het strand.

Agora

De overdekte markt van Pafos, ook wel de Agora genoemd, ligt in het hart van de bovenstad, in de wijk Ktima. De markthal stamt uit de Britse tijd en werd in de afgelopen jaren gerestaureerd. Het is een goede plek om souvenirs en lokale producten te kopen en om een indruk te krijgen van het dagelijks leven in Pafos.

In de overdekte delen van de markt liggen vooral kleine winkels met kleding, souvenirs, kant, keramiek, manden en sieraden. Daarnaast vind je er lokale producten, zoals olijfolie, honing, wijn, kruiden en zoetigheden. Buiten de hal staan kramen met groente en fruit. Vergelijk de prijzen en kwaliteit, want niet alle souvenirs worden op Cyprus gemaakt. Rond de markt liggen cafés en restaurants, waar je kunt uitrusten. Vanaf de markt loop je in een paar minuten naar de Agios Theodoros-kathedraal, het volkenkundig museum, de Turkse baden en de Grote Moskee.

Agios Theodoros

De kathedraal van Agios Theodoros, de Sint-Theodoruskathedraal, staat in de bovenstad van Pafos, in de wijk Ktima. De kerk werd in 1896 gebouwd en is de belangrijkste orthodoxe kerk van Pafos en de omgeving. Ze ligt tussen het bisschoppelijk paleis met het Byzantijns museum en het volkenkundig museum, zodat je een bezoek gemakkelijk combineert.

Het gebouw is van buiten vrij sober, met een klokkentoren naast de ingang. Binnen zie je een rijk versierde iconostase met vergulde houtsnijwerk en veel iconen. De kerk is niet altijd open voor bezoekers. Buiten de diensten kun je soms even binnenkijken. Draag gepaste kleding. Vanaf de kerk loop je in een paar minuten naar de overdekte markt en de Turkse baden.

Bisschoppelijk paleis en Byzantijns Museum

Het bisschoppelijk paleis van Pafos staat in de bovenstad, naast de Agios Theodoros-kathedraal. Het gebouw werd in het begin van de twintigste eeuw gebouwd in neo-Byzantijnse stijl, met galerijen met bogen rond een binnenplaats. Het is de zetel van de bisschop van Pafos. In een deel van het paleis is het Byzantijns museum gevestigd.

Het museum heeft een collectie iconen uit kerken en kloosters in de regio Pafos, uit verschillende eeuwen. Daaronder zijn enkele van de oudste iconen van Cyprus. Daarnaast zie je fresco’s, houtsnijwerk, kerkelijke gewaden, zilverwerk, oude boeken en manuscripten. Ook zijn er documenten uit de Ottomaanse tijd, zoals decreten van de sultan. Het museum geeft een goed beeld van de religieuze kunst in het westen van Cyprus. De openingstijden verschillen per seizoen, dus controleer ze vooraf. De markt en het volkenkundig museum liggen op loopafstand.

Grote moskee van Pafos

De Grote Moskee van Pafos, ook Cami Kebir genoemd, staat aan de rand van de bovenstad, in de wijk Mouttallos. Dit was tot 1974 de Turks-Cypriotische wijk van Pafos. Na de deling van het eiland vertrokken de meeste Turks-Cypriotische bewoners naar het noorden. Daarna werd de moskee nog maar weinig gebruikt.

De moskee is gebouwd op de plek van een oudere Byzantijnse kerk. Als je goed kijkt, zie je nog sporen van de vroegere kerk in het gebouw. De moskee is niet altijd open voor bezoekers, maar ook van buiten is het gebouw met de slanke minaret de moeite waard. In de straatjes van de wijk eromheen staan nog veel huizen uit de Ottomaanse tijd. Vlakbij liggen de Turkse baden en de overdekte markt, zodat je een bezoek kunt combineren met een wandeling door de oude bovenstad van Pafos. Vanaf de rand van de bovenstad heb je uitzicht over de kustvlakte en de zee.

Loutra

De Turkse baden van Pafos, ook bekend als de Mehmet Bey Ebubekir Hamam, liggen in de bovenstad, iets ten westen van de overdekte markt. Het gebouw ligt wat verscholen achter bomen en iets lager dan de straten eromheen. Als je de trap afloopt, zie je de koepels van het badhuis verschijnen. Het gebouw was oorspronkelijk een kerk, maar werd tijdens de Ottomaanse tijd omgebouwd tot een hamam.

Het badhuis bleef tot de jaren vijftig van de twintigste eeuw in gebruik. Daarna kreeg het verschillende functies en raakte het in verval. Het gebouw werd gerestaureerd en wordt nu gebruikt voor culturele activiteiten. Je ziet er goed hoe een traditioneel Ottomaans badhuis was ingedeeld, met een koude, een lauwe en een warme ruimte, en de koepels met kleine ramen waardoor het licht naar binnen valt. De omgeving van de baden was vroeger de Turkse wijk van Pafos. Vlakbij ligt de Grote Moskee.

Palaipafos

Op ongeveer vijftien kilometer ten oosten van het huidige Pafos ligt bij het dorp Kouklia de antieke stad Palaipafos, oud Pafos. Het was een van de machtigste stadstaten van Cyprus en vooral bekend om het heiligdom van Aphrodite, een van de belangrijkste bedevaartsoorden van de antieke wereld. Volgens de overlevering werd de stad na de Trojaanse Oorlog gesticht door Agapenor, koning van Tegea in Arcadië. Samen met Nea Pafos staat Palaipafos op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Van het heiligdom en de stad zijn vooral funderingen, muurresten en enkele mozaïeken bewaard gebleven. Het terrein ligt op een heuvel met uitzicht over de kustvlakte en de zee. Het museum is gevestigd in een middeleeuws landhuis uit de tijd van de Lusignans, die hier een suikerplantage hadden. Je ziet er vondsten uit de opgravingen, waaronder een zwarte kegelvormige steen die als symbool van de godin werd vereerd. Een bezoek is goed te combineren met de rots van Aphrodite, die een paar kilometer verderop aan de kust ligt.

Volkenkundig museum van Pafos

Het volkenkundig museum van Pafos is een particulier museum met een collectie die in handen is van de familie Eliades. Het museum ligt in de bovenstad, naast de Agios Theodoros-kathedraal, en is gevestigd in een oud herenhuis. De collectie geeft een beeld van het dagelijks leven op het platteland van Cyprus in de afgelopen eeuwen.

Je ziet er huishoudelijke voorwerpen, gereedschap, klederdracht, sieraden, munten en aardewerk. Daarnaast zijn er archeologische vondsten uit verschillende periodes. In de tuin van het museum staan onder meer een oude stenen oven en een graf uit de oudheid. Het is een klein museum, waar je in ongeveer een half uur doorheen loopt. Het geeft een goede aanvulling op de grote archeologische bezienswaardigheden van Pafos. Vanaf het museum loop je zo naar het bisschoppelijk paleis met het Byzantijns museum.

Catacomben van Agia Solomoni

De catacomben van Agia Solomoni liggen in Kato Pafos, aan de Apostolou Pavlou-laan. Het ondergrondse complex is gewijd aan de heilige Solomoni, een joodse moeder van zeven zonen. Volgens de overlevering werden haar zonen in de tweede eeuw voor Christus voor haar ogen gemarteld, omdat ze weigerden hun geloof af te zweren. In de christelijke traditie worden zij vereerd als de Makkabese martelaren. De catacomben werden oorspronkelijk gebruikt als graven en later als christelijke kapel.

Via een steile trap daal je af naar de ondergrondse ruimtes. In de kapel zijn resten van fresco’s uit de twaalfde eeuw te zien. Dieper in de grot ligt een bassin met water, dat als heilig wordt beschouwd. Bij de ingang staat een grote boom die is volgehangen met doeken en lapjes. Volgens een oud gebruik hangen bezoekers hier iets op in de hoop op genezing van een ziekte. Houd er rekening mee dat de trappen steil en glad kunnen zijn.