Hajdúszoboszló: de thermale hoofdstad van Europa

Hajdúszoboszló is een kleine stad in het oosten van Hongarije, ongeveer twintig kilometer ten zuidwesten van Debrecen. De stad telt ruim 20.000 inwoners en is een van de bekendste kuuroorden van het land. Dat begon in 1925, toen bij boringen naar aardgas en olie onder leiding van de geoloog Ferenc Pávai-Vajna een bron met heet water werd gevonden. Al in 1927 opende het eerste badhuis.

Tegenwoordig is het badcomplex Hungarospa een van de grootste van Europa, met thermale baden, een waterpark, een strandbad en een wellnessafdeling. In de zomer verblijven er soms meer gasten in de stad dan er inwoners zijn. Daardoor zijn er veel hotels, restaurants en souvenirwinkels, al heeft het centrum het karakter van een Hongaars plattelandsstadje behouden. Hajdúszoboszló is goed te combineren met een bezoek aan Debrecen en aan het Nationaal Park Hortobágy, de poesta. Meer over de stad lees je op Jeroen op vakantie.



Hungarospa

Hungarospa is het grote badcomplex van Hajdúszoboszló en de belangrijkste reden waarom bezoekers naar de stad komen. Het geneeskrachtige water werd in 1925 ontdekt bij boringen naar aardgas en olie. Het komt met een temperatuur van ongeveer 73 graden uit een diepte van ruim duizend meter naar boven en heeft een bruinachtige kleur. Het bevat onder meer jodium en broom en werd in 1938 officieel erkend als geneeskrachtig water.

In 1927 opende het eerste badhuis, en sindsdien is het complex steeds verder uitgebreid. Tegenwoordig behoort Hungarospa tot de grootste badcomplexen van Europa. Er zijn binnen- en buitenbaden met thermaal water van verschillende temperaturen, een medisch centrum waar behandelingen worden gegeven bij gewrichts- en rugklachten, sauna’s en een wellnessafdeling. Daarnaast horen het waterpark, het Aquapalace en een groot buitenbad met strand bij het complex. Het complex ligt aan de rand van het centrum en is het hele jaar open.



Klokkenhuis

Het klokkenhuis, Harangház, is een opvallend monument in het centrum van Hajdúszoboszló. Het is een vrij nieuw monument van hout, dat een brug moet slaan tussen het moderne kuuroord en de oude tradities van de streek.

In het ontwerp zijn verschillende symbolen uit de Hongaarse cultuur en mythologie verwerkt. Zo verwijzen de vormen naar de levensboom en de turul, de mythische vogel uit de Hongaarse oorsprongsverhalen. De klokken zijn versierd met motieven die zijn geïnspireerd op Hongaars handwerk uit de elfde en twaalfde eeuw. Meerdere keren per dag luiden de klokken. Het klokkenhuis ligt op korte afstand van de gereformeerde kerk en het István Bocskai Museum en is een geliefd fotomotief. Het toeristentreintje stopt er onderweg ook langs.

István Bocskai Museum

Het István Bocskai Museum in Hajdúszoboszló is gewijd aan de geschiedenis van de stad en de omgeving. Het museum opende in 1958 en verhuisde later naar het huidige gebouw. Het is vernoemd naar István Bocskai (1557-1606), vorst van Zevenburgen, die in 1606 een groep hajdúk, vrije soldaten en veehoeders, het recht gaf zich in Hajdúszoboszló te vestigen. Daarmee kregen zij ook bepaalde privileges.

In het museum zie je onder meer documenten waarin de stad voor het eerst wordt genoemd, wapens, klederdracht en voorwerpen uit het dagelijks leven van de bewoners van de streek. Een apart deel gaat over de ontdekking van het thermale water in 1925 en de geschiedenis van het kuuroord. In de tuin van het museum staan oude landbouwmachines, zoals tractoren en dorsmachines. Het museum ligt in het centrum, vlak bij de gereformeerde kerk, en is een goede plek om meer te weten te komen over de geschiedenis van de stad.

Nationaal park Hortobágy

Het Nationaal Park Hortobágy ligt ten noorden van Hajdúszoboszló en ten westen van Debrecen. Het werd in 1973 opgericht als het eerste nationale park van Hongarije en staat sinds 1999 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO als cultuurlandschap. Het park beslaat een groot deel van de poesta, de Hongaarse steppe. Het grootste deel bestaat uit grasland, moerassen en visvijvers.

Het park is een belangrijk gebied voor vogels; er zijn ruim driehonderd soorten waargenomen. In de herfst trekken tienduizenden kraanvogels door het gebied, die ’s avonds massaal naar hun slaapplaatsen vliegen. In de poesta worden nog traditionele Hongaarse rassen gehouden, zoals het grijze steppenrund, het mangalicavarken met krullende vacht en het racka-schaap met gedraaide hoorns. Ze worden gehoed door herders met honden als de puli. De csikós, de paardenherders, zijn bekend om hun ruitershows in traditionele kleding. Het dorp Hortobágy, met de negenbogenbrug en het herdersmuseum, is een goed beginpunt. Lees ook het verslag op Jeroen op vakantie.

Aquapark

Het Aquapark van Hajdúszoboszló hoort bij het badcomplex Hungarospa en opende in 2000 als het eerste waterpark van Hongarije. Het buitenpark is in de zomer open en heeft een groot aantal glijbanen, van rustige familieglijbanen tot steile glijbanen vanaf een hoge toren. Bij sommige glijbanen sta je in een capsule waarvan de bodem openvalt, bij andere glijd je op een band door een halfpipe of een trechter.

Naast de glijbanen zijn er rustigere attracties, zoals een wildwaterrivier waarop je op een band rond kunt drijven, golfslagbaden en ondiepe baden en speeltuinen voor kleine kinderen. Het Aquapalace is het overdekte waterpark van Hungarospa, dat het hele jaar open is, met glijbanen en zwembaden in een tropische omgeving. Kijk voor de openingstijden en tarieven op de website van Hungarospa, want die verschillen per seizoen.

Toeristentreintje

In Hajdúszoboszló rijdt een toeristentreintje, een kleine trein op wielen die door de straten van het stadje rijdt. De meeste ritten beginnen bij de ingang van het badcomplex Hungarospa. Het treintje rijdt langs de belangrijkste bezienswaardigheden, zoals de gereformeerde kerk, het István Bocskai Museum en het klokkenhuis, maar ook door rustige woonstraten buiten het centrum.

Zo krijg je een goed beeld van hoe de inwoners van het stadje wonen. Opvallend zijn de vele verschillende tuinhekken, van eenvoudige houten hekjes tot kunstig gesmeed ijzerwerk. Tijdens de rit krijg je uitleg over de geschiedenis van Hajdúszoboszló en de bezienswaardigheden onderweg, ook in het Engels. Er zijn verschillende routes. Het treintje is een ontspannen manier om in korte tijd veel van de stad te zien, vooral voor wie het grootste deel van de tijd in het badcomplex doorbrengt. In de zomer rijdt het treintje vaker dan in het voor- en naseizoen.

De overdekte markt van Hajdúszoboszló

De overdekte markt van Hajdúszoboszló ligt aan de Bethlen utca in het centrum van de stad. Hier verkopen boeren en handelaren uit de omgeving hun producten. De markt is vooral ’s ochtends levendig, als de inwoners er hun dagelijkse boodschappen doen.

Op de kramen in het midden van de markt liggen groente en fruit, zoals paprika’s, tomaten, kool en meloenen, afhankelijk van het seizoen. Daarnaast vind je er honing, eieren, verse melk, kwark en yoghurt. In de winkeltjes rond de markt worden vlees, worst, vis, brood en andere verse producten verkocht. Typisch Hongaarse producten die je hier kunt kopen zijn paprikapoeder, salami, worst van het mangalicavarken en pálinka, de Hongaarse vruchtenbrandewijn. De markt is ook een fotogenieke plek, met de kleurrijke uitstallingen en het dagelijkse leven van de stad. Een bezoek is goed te combineren met een wandeling naar de gereformeerde kerk en het István Bocskai Museum, die in de buurt liggen.

Református templom

De gereformeerde kerk, Református templom, is het oudste gebouw van Hajdúszoboszló. De kerk gaat terug op een middeleeuwse kerk. Een deel van de middeleeuwse vestingmuur die de kerk omringde, is bewaard gebleven; het is het enige restant van de oude verdedigingswerken van de stad. In de achttiende eeuw werd de kerk herbouwd en kreeg ze haar barokke uiterlijk; in de negentiende eeuw werd ze verder verbouwd.

De kerk is in 2000 grondig gerestaureerd. Het interieur is eenvoudig, zoals gebruikelijk in gereformeerde kerken, met houten banken, een kansel en een orgel. In de kerk worden enkele historische voorwerpen bewaard, zoals een geborduurd altaarkleed met het wapen van de stad. De kerk is tijdens de openingstijden ook voor bezoekers toegankelijk; houd rekening met diensten. De kerk ligt in het centrum, vlak bij het István Bocskai Museum en het klokkenhuis.

Het kratermeer van Nagyhegyes

Op enkele kilometers van Hajdúszoboszló, bij het dorp Nagyhegyes, ligt een klein kratermeer. De krater is niet ontstaan door een vulkaan of een meteorietinslag, maar door een gasexplosie tijdens een boring naar aardgas. De put die daarbij ontstond, liep langzaam vol met grondwater, waardoor een meer ontstond.

Tegenwoordig is het meer een rustige plek in het vlakke landschap van de poesta, waar mensen komen om te vissen, te wandelen en te ontspannen. Langs het water zijn zitplekken en vuurplaatsen aangelegd, waar je bijvoorbeeld gevangen vis kunt grillen. Het kratermeer ligt aan een fiets- en wandelroute die door het buitengebied van Nagyhegyes loopt. Het is een goede bestemming voor een fietstocht vanuit Hajdúszoboszló. Onderweg kom je door het open landschap met akkers, weiden en kleine boerderijen dat zo kenmerkend is voor deze streek.

Tuba Tanya

Tuba Tanya is een boerderij met evenementenlocatie en accommodatie net buiten Hajdúszoboszló, ingericht in de stijl van een traditionele Hongaarse boerderij. Gasten worden ontvangen met het knallen van een herderszweep en een glaasje pálinka, de Hongaarse vruchtenbrandewijn. Daarna volgt een avond met Hongaarse gerechten, wijn en live volksmuziek.

Op de kaart staan streekgerechten zoals goulashsoep, gerechten van mangalicavarken en grijs steppenrund, en zoete pannenkoeken. Tussen de gangen door kun je de stallen en het erf bekijken. Op de boerderij leven traditionele Hongaarse dierenrassen, zoals het grijze steppenrund, het racka-schaap met zijn gedraaide hoorns en het mangalicavarken met zijn krullende vacht. Reserveren is aan te raden. Het is een goede manier om kennis te maken met de keuken en tradities van de poesta.