Verviers: oude industriestad in de Ardennen

Verviers is een middelgrote stad in de provincie Luik in de Belgische Ardennen. Het is een oude stad die ten tijde van de industriële revolutie in België floreerde. Dit hoofdzakelijk door de laken- en textielindustrie. Het was door een toevallige ontmoeting van een wolhandelaar en een machinebouwer dat de lakenindustrie in Verviers op gang kwam. De industriële revolutie kwam hier in het begin van de negentiende eeuw op gang. Het was hiermee de eerste stad op het Europese continent die het voorbeeld van Engeland volgde. Nadat in Verviers een aantal fabrieken waren gebouwd, volgde de rest van Europa snel, met als eerste de stad Luik. Tijdens deze periode van relatieve rijkdom is de stad uitgegroeid tot een van de mooiste en rijkste steden van Wallonië. Hiervan is jammer genoeg niet heel veel meer zichtbaar. Al doet de stad zijn uiterste best om de schatten uit het verleden weer te laten schijnen. Als je nu door de stad loopt, valt het vooral op dat grote delen van de stad redelijk onderkomen zijn en een fikse opknapbeurt nodig hebben. Andere delen van de stad hebben deze opknapbeurt al gehad en stralen weer een beetje de oude grandeur van de stad uit. Verviers is momenteel een stad die nog gemeden wordt door de meeste toeristen in dit gebied. Hier zal de komende jaren zeker verandering in komen.



Gemeentehuis van Verviers

Het gemeentehuis van Verviers is tussen 1775 en 1780 gebouwd naar een ontwerp van de Luikse architect Jacques-Barthélemy Renoz, in een combinatie van Lodewijk XV- en Lodewijk XVI-stijl. Het stadhuis  kan gezien worden als het mooiste gebouw van de stad. Het staat midden op de Grote Markt van Verviers. Voor het stadhuis staat een bijna vier meter hoge perron die tegelijkertijd ook een fontein is. Bovenop de gevel staat de spreuk “Publicité, sauvegarde du peuple”. Deze spreuk werd na de onafhankelijkheid van België in 1830 door de toenmalige burgemeester op de gevel geplaatst, om aan te geven dat in het vervolg de gemeenteraadsvergaderingen openbaar zouden zijn. Het stadhuis van Verviers is slechts beperkt te bezoeken. Het stadhuis van Verviers wordt in veel boeken beschreven en is al sinds 1934 een beschermd monument.



Fonteinenwandeltocht

De stad Verviers noemt zichzelf wel de Waalse waterhoofdstad. Dit is niet zo gek met de stuwmeren van de Gileppe en Eupen in de buurt en de ligging van de stad aan de Vesder. Deze rivier en de twee dammen hebben ervoor gezorgd dat de textielindustrie in de stad een van de belangrijkste van het land was. Als eerbetoon aan het water heeft de stad Verviers meerdere fonteinen en andere watergerelateerde monumenten in de stad gebouwd. Langs deze monumenten loopt een wandeling. Deze wandeling is samengesteld door de Maison du Tourisme du Pays de Vesdre, het toeristenbureau dat sinds 2022 in het gebouw in het Parc Fabiola zit. Daarvoor zat het bureau in het “Huis van het Water”, dat bij de overstromingen van 2021 schade opliep. In totaal kom je tijdens de wandeling ongeveer achttien fonteinen en watergerelateerde monumenten tegen. De fonteinen staan aan van april tot in het najaar. De eerste staat tegenover het “Huis van het water”. Deze heeft als bijnaam de “Tuitjes”. Als je ze ziet, snap je waarom. Als je de wandeling vervolgt, ga je richting het oude centrum van de stad en richting het station. Hier kom je onder andere een waterrad en La Grâce tegen, een drie meter hoog bronzen beeld van een danseres uit 2005. De verschillende fonteinen zijn gebouwd in verschillende tijden en periodes. Hierdoor is het een leuke, afwisselende wandeling in het centrum van Verviers. Onderweg kom je zo goed als alle hoogtepunten van de stad tegen. De wandeling is ongeveer vier kilometer lang en zal ongeveer twee uur in beslag nemen.

Vesder

De Vesder is een zestig kilometer lange rivier die onder andere door Verviers stroomt. De Vesder ontspringt in Duitsland bij Konzen, in de gemeente Monschau, vlak bij de Belgische grens. Daarna stroomt de rivier België in, waar ze het stuwmeer van Eupen voedt. Dit is een van de grootste drinkwaterreservoirs van België. Hierna stroomt de rivier verder richting de plaatsen Limbourg en Verviers. De stad Verviers heeft haar rijkdom mede te danken aan de Vesder, die het mogelijk maakte dat de stad een van de belangrijkste steden in de textielindustrie werd. De rivier mondt bij Chênée uit in de Ourthe, die ruim twee en een halve kilometer verderop in Luik samenkomt met de Maas.

Perron of Perroen

Een perroen is een hardstenen zuil met daarop een bol in de vorm van een pijnappel. De bekendste perroen is te vinden in de stad Luik. Dit is gelijk ook de grootste perroen van België. De andere perrons staan in de voormalige goede steden. Dit zijn steden die onder het prinsbisdom van Luik vielen. Perrons zijn voornamelijk in België te vinden maar ook in het Nederlandse Maastricht staat een perron. De perron van Verviers dateert uit 1732 en is samen met de fontein waarop hij staat bijna vier meter hoog. De pijnappel bovenop en de waterspuwende engelenkopjes zijn verguld. Hij is te vinden tegenover het stadhuis van Verviers. Foutief wordt op sommige websites beweerd dat de “Fontein van David” in het centrum van Verviers de perron van de stad is.

Saint-Antoine et Saint-Hubert

De kerk Saint-Antoine et Saint-Hubert in het centrum van Verviers is een opvallend bouwwerk in de stad. In de eerste plaats omdat het interieur in 2009 helemaal opnieuw is geschilderd en ten tweede door de ligging aan de Vesder. Hierdoor krijg je een prachtig beeld van de kerk als je aan de andere zijde van de Vesder staat. De Saint-Antoine et Saint-Hubert is een neoromaanse, driebeukige kerk uit 1883 die vanbinnen op een bijzondere manier is geschilderd. De combinatie van helder wit en wijnrood kom je niet vaak tegen in een kerk. Dit zorgt ervoor dat ook de binnenzijde van de kerk een opvallend uiterlijk heeft. Op zonnige dagen schijnt het licht prachtig naar binnen door de grote glas-in-loodramen. Het schilderij achter het koor beeldt het leven uit van Sint-Antonius, een van de naamgevers van de kerk. De drie eikenhouten biechtstoelen van de kerk zijn opmerkelijk groot.

Toeristische centrum van de Wol

Het toeristische centrum van de wol, of het  Centre Touristique de la Laine et de la Mode, vertelt het verhaal van de mode door de jaren heen en de eeuwenlange band van de stad Verviers en de textielindustrie. Het museum is gevestigd in een oude fabriek die geheel is opgeknapt en opnieuw is ingericht. Tijdens de wandeling door het museum, die ongeveer een uurtje in beslag neemt, wordt aan de hand van een audiogids in verschillende talen uitgelegd hoe de productie van wollen stoffen in zijn werk ging. In het museum wordt door middel van oude machines en verhalen van oude textielarbeiders uitgelegd hoe het proces in zijn werk ging en hoe het was om in deze industrie te werken. Vanaf het museum start er een wandelroute door de stad. De wandeling heeft de bijnaam “Spinnen door de stad”. Het museumgedeelte over de mode is vernieuwd en in maart 2026 opnieuw geopend. Tijdens deze wandeling kom je verschillende oude machines tegen die gebruikt werden in de vroegere textielfabrieken van Verviers.

Fontein van Ortmans

Deze prachtige, pompeuze fontein uit 1893 is gemaakt door Clément Vivroux en is opgedragen aan Jean-François Ortmans-Hauzeur. Dit was, naast dat hij een belangrijke industrieel was, van 1854 tot 1885 de burgemeester van Verviers. Hij was een van de drijvende krachten achter de aanleg van de stuwdam van de Gileppe en hij zorgde ervoor dat het waterleidingnetwerk werd uitgebreid zodat iedereen in de stad er gebruik van kon maken. Het is dus erg toepasselijk dat deze man geëerd wordt met een eigen fontein. Midden in de fontein is een buste van Ortmans te zien met links en rechts naast hem verslagen van zijn verdiensten. Onder hem stroomt het water via vijf bekkens naar beneden, als herinnering aan de waterdistributie. Met vijftien meter hoogte en dertien meter breedte is het een van de grootste muurfonteinen van Wallonië. De fontein is te vinden op de hoek van de Rue des Raines en de Rue des Alliés, schuin tegenover de Grand-Poste.

Notre Dame des Récollets

De Notre-Dame des Récollets van Verviers is in de zeventiende eeuw gebouwd en werd in 1650 voltooid. De kerk was indertijd onderdeel van het klooster dat de recolletten, een tak van de franciscaner minderbroeders, hier hadden opgericht. Het is een lange eenbeukige kerk waaraan de toren pas in 1892 is toegevoegd. Het bijzondere aan de kerk is het grote voorportaal met daarachter pas de beuk. In het voorportaal staat de Zwarte Madonna met kind. Dit beeld is beroemd om het mirakel tijdens de aardbeving van 1692. Volgens ooggetuigen veranderde het beeld van uitdrukking en draaiden het kind en de Madonna naar elkaar toe. Dit wordt in Verviers het “Mirakel van onze lieve Vrouw” genoemd. De Notre Dame des Récollets is het gehele jaar te bezoeken, behalve tijdens besloten missen en diensten.

Station Verviers-Centraal

Verviers is een van de weinige Belgische steden met een station dat Centraal heet, net als Antwerpen, Brussel en sinds 2022 ook Charleroi. Het station is in het interbellum gebouwd naar een ontwerp van architect Émile Burguet en opende op 1 februari 1930. Het gebouw is geïnspireerd op de renaissancestijl en valt op door de eenvoudige lijnen. De ingang wordt geflankeerd door twee torentjes en aan de gevel staan beelden van een spinster en een wever. Een groot deel van het station zoals de loketten en de entree verkeren nog in de originele toestand. Hierdoor ademt het station nog gedeeltelijk de sfeer uit van lang vervlogen tijden. Eenmaal aan de achterzijde van het station gekomen met de roltrappen in zicht verdwijnt dit gevoel gelijk. Vanuit Verviers rijden er treinen naar onder meer Brussel, Eupen, Aken en Spa-Géronstère. Er is ook een rechtstreekse verbinding met het station Luik-Guillemins.

Saint-Remacle de Verviers

Saint-Remacle de Verviers is tussen 1834 en 1838 gebouwd na giften van enkele rijke industriëlen uit Verviers en omgeving. De buitenzijde van de kerk is geïnspireerd op de vorm van de Romeinse basilieken. Dit om de kerk nog meer uitstraling te geven. De binnenzijde van de kerk is erg indrukwekkend. De kerk is helaas niet altijd geopend voor het publiek. Gelukkig is het voorportaal wel geopend, zodat je een blik in de kerk kunt werpen door de glazen deur. Door de deur heen kun je het prachtige marmeren hoofdaltaar zien staan en de massief eiken preekstoel. Als je naar het plafond kijkt, zie je het rijk versierde cassetteplafond. In de kerk zijn meerdere heilige beelden te vinden, waaronder Sint-Serverius, die de patroon is van de wevers.

Grand Poste

De Grand-Poste, het vroegere postkantoor van Verviers, is een indrukwekkend gebouw in het centrum van Verviers. De Grand-Poste is in 1909 en 1910 gebouwd naar een ontwerp van architect Alphonse van Houcke, in een tijd waarin de economie van de stad dankzij de wolindustrie in een behoorlijke lift zat. Het is een postkantoor dat qua grootte en uiterlijk niet zou misstaan in andere grote Belgische steden en misschien zelfs niet in enkele wereldsteden. Het is gebouwd in een eclectische stijl met onder meer neogotische en neorenaissance-invloeden. De achthoekige toren is bijna tachtig meter hoog en daarmee het hoogste bouwwerk van de stad. Binnenin loopt een wenteltrap van 275 treden. De trap alleen al is een bijzonderheid. Vanaf de toren heb je een prachtig uitzicht over Verviers. Bovenop staat een lange metalen spits. Aan het einde van de vorige eeuw, nadat de post het gebouw verlaten had, was het in een dergelijke staat dat de gemeente Verviers het pand wilde slopen. Gelukkig is dit dankzij acties van inwoners niet gebeurd en is sinds het begin van deze eeuw het gebouw weer in al zijn glorie te bewonderen.

Het gebouw is sinds 1989 beschermd als monument. Tegenwoordig zijn er de kantoren van de Waalse arbeidsbemiddelingsdienst Forem gevestigd.

Barrage de La Gileppe

Barrage de La Gileppe of de Gileppestuwdam is een stuwdam in de gemeente Jalhay in de Belgische provincie Luik, niet ver van Verviers vandaan. Het is de eerste moderne stuwdam van België. De dam is gemetseld en werd tussen 1868 en 1878 gebouwd. Koning Leopold II opende hem op 28 juli 1878. Tussen 1967 en 1971 is de dam verhoogd. Het stuwmeer werd oorspronkelijk aangelegd om de textielindustrie van Verviers van water te voorzien. Tegenwoordig levert het vooral drinkwater voor Verviers en daarnaast wordt er met twee turbines stroom opgewekt. Een opvallend kenmerk aan het stuwmeer van Gileppe is de dertienenhalve meter hoge zandstenen leeuw van beeldhouwer Antoine-Félix Bouré, die op de muur naar het oosten kijkt. In en rond het meer van Gileppe liggen bijzonder veel mooie wandelroutes.

Musée des Beaux-Arts et de la Céramique

Het Museum voor Schone Kunsten en Keramiek van Verviers, of Musée des Beaux-Arts et de la Céramique, is in 1884 geopend in een voormalig gasthuis uit de zeventiende eeuw. De collectie van het museum omvat een van de omvangrijkste porselein- en keramiekcollecties van België. Tot de collectie behoren meerdere stukken die via de Verenigde Oost-Indische Compagnie in de zeventiende en de achttiende eeuw naar Europa zijn gekomen. Het museum heeft daarnaast een ruime collectie in Delftsblauwe vazen en schalen en het zogenaamde Delfs polychroom. In het museum kom je tevens alles te weten over het beschilderen van keramiek.

Naast keramiek bezit het museum schilderijen van Vlaamse meesters uit de zeventiende eeuw tot moderne kunst, met werk van onder anderen Gustave Courbet, Fernand Khnopff, Paul Delvaux en Anna Boch. Bij de overstromingen van juli 2021 liep het museum flinke schade op. Een groot deel van de collectie kon worden gered en gerestaureerd, waaronder de viool van de in Verviers geboren violist Henri Vieuxtemps, die in negen stukken was gebroken. Het museum ligt aan de Rue Renier.

Park d’Harmonie

Het Park d’Harmonie is een klein park aan de rand van het centrum van Verviers. Het park hoort bij de Société d’Harmonie, een vereniging die in 1829 werd opgericht en uitgroeide tot de ontmoetingsplek van de industriële burgerij van Verviers. Het gebouw van de vereniging dateert uit 1835. In het park staat nog altijd de laatste muziekkiosk van Verviers. Deze achthoekige kiosk van bijna elf meter hoog werd in 1854 gebouwd naar een ontwerp van de Verviersse architect Adolphe Thirion. Het is voor de rest een klein park met enkele grote bomen, waaronder een van de grootste kastanjebomen van Wallonië, die op de warmere dagen voor verkoeling zorgen. Het park bevindt zich achter een restaurant, de poorten van het park sluiten in de avonduren. In het grasveld van het park liggen twee bronzen herten. Deze herten zijn al door menig kind bereden.

Parkeren

Er zijn in Verviers genoeg parkeerplaatsen op pleinen, langs straten of in parkeergarages te vinden. De borden naar de verschillende parkeerterreinen wijzen je handig en eenvoudig de weg er naartoe. Op sommige plekken in de stad is het echter niet meer mogelijk om met kleingeld te betalen in de parkeerautomaten. Hiervoor moet je namelijk in het bezit zijn van een creditcard of je moet een sms sturen naar een nummer. Doe dit wel zorgvuldig, want er wordt behoorlijk streng op gecontroleerd. Er bevindt zich een groot parkeerterrein naast het treinstation. Vanaf hier is het maar een klein stukje lopen naar het centrum van Verviers.