Friedrichshafen: de geboortestad van de zeppelin

Friedrichshafen ligt aan de noordoever van de Bodensee en is met ongeveer 62.000 inwoners na Konstanz de grootste stad aan het meer. De stad is vooral bekend als de stad van de zeppelin. Graaf Ferdinand von Zeppelin liet hier in 1900 zijn eerste luchtschip opstijgen. Daar zijn in de stad veel verwijzingen naar, zoals het Zeppelin Museum, de Zeppelin Universität en een monument voor de graaf aan de promenade.

Friedrichshafen bestaat in deze vorm sinds 1811. Toen voegde koning Frederik I van Württemberg de oude rijksstad Buchhorn en het dorp Hofen samen tot een nieuwe stad, die naar hem werd vernoemd. Buchhorn werd al in de negende eeuw genoemd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van de stad bij bombardementen verwoest, omdat hier fabrieken voor de oorlogsindustrie stonden. Daardoor zijn er weinig historische gebouwen. De stad is per trein, bus en boot goed bereikbaar, en in de zomer is de promenade druk met bezoekers.



Promenade van Friedrichshafen

De Uferpromenade van Friedrichshafen is een van de langste promenades aan de Bodensee. Ze loopt langs het water van de monding van de Rotach tot aan de Schlosskirche. Onderweg kom je langs bezienswaardigheden, terrassen en kleine strandjes, en heb je steeds vrij uitzicht over het meer. Bij helder weer zie je aan de overkant de Zwitserse en Oostenrijkse Alpen.

Vanaf de westkant kom je eerst langs het Zeppelin Museum en de haven. Daarna zie je de Moleturm, de uitkijktoren aan het einde van de pier, en kom je langs terrassen en restaurants. In het middendeel ligt het Zeppelin Monument. Verderop loop je langs het Zeppelin-Haus, een groot cultuur- en congresgebouw aan het water. Aan het einde van de promenade staat de barokke Schlosskirche met haar twee torens, naast het slot van de familie van Württemberg dat niet te bezoeken is. In de zomer worden er op en rond de promenade markten en evenementen gehouden, zoals het Seehasenfest.



Sint-Nicolaaskerk

De Sint-Nicolaaskerk staat in het centrum van Friedrichshafen, bij de Adenauerplatz en het stadhuis. Op deze plek stond al in de dertiende eeuw een kerk, die hoorde bij de oude stad Buchhorn. De kerk werd in de loop der eeuwen meerdere keren verwoest en opnieuw opgebouwd. De laatste keer was na de Tweede Wereldoorlog, toen een groot deel van Friedrichshafen bij bombardementen werd verwoest.

De huidige kerk werd na de oorlog herbouwd en eind jaren veertig opnieuw ingewijd. Van de oude kerk is alleen het tabernakel bewaard gebleven. Opvallend is het dak van de toren, dat bedekt is met kleurrijke geglazuurde dakpannen. Vanaf het water en vanaf de promenade is de toren goed te zien. Het mooiste uitzicht op de kerk heb je vanaf de Moleturm, de uitkijktoren aan het einde van de pier. De kerk ligt op een paar minuten lopen van de haven en het Zeppelin Museum.

Zeppelinmuseum

Het Zeppelin Museum in Friedrichshafen is een van de bekendste musea aan de Bodensee. Het museum is gevestigd in het voormalige havenstation, aan de promenade bij de haven. Het ligt in de stad waar de eerste zeppelins werden ontwikkeld en gebouwd. Je komt er alles te weten over deze luchtschepen, van de eerste vlucht in 1900 tot de moderne Zeppelin NT. In het interbellum waren de grote zeppelins voor rijke reizigers een luxe manier om de Atlantische Oceaan over te steken.

Hoe luxe die reizen waren, zie je in het nagebouwde deel van de Hindenburg. Je kunt er door de passagiersruimtes lopen, zoals de salon, de eetzaal en de hutten. Ook leer je meer over de techniek van de luchtschepen en over de ramp met de Hindenburg in 1937 in Lakehurst in de Verenigde Staten, waarbij het met waterstof gevulde luchtschip in brand vloog. Daarnaast heeft het museum een kunstcollectie. Reken op twee tot drie uur voor een bezoek.

Rondvluchten met de Zeppelin

Een van de bijzonderste dingen die je aan de Bodensee kunt doen, is een rondvlucht met een zeppelin. De vluchten worden gemaakt met een Zeppelin NT, een moderne versie van het luchtschip, en vertrekken vanaf het vliegveld van Friedrichshafen. Er zijn routes van verschillende lengte. Op de langere routes vlieg je onder meer langs Meersburg en Immenstaad, over het bloemeneiland Mainau en over de stad Konstanz.

Een zeppelin vliegt langzaam en lager dan een vliegtuig, waardoor je het landschap goed kunt bekijken. Door de grote ramen kijk je uit over het meer en bij helder weer over de Zwitserse en Oostenrijkse Alpen. De vluchten worden vooral van het voorjaar tot de herfst aangeboden, en alleen bij geschikt weer. Een rondvlucht is niet goedkoop, maar het is een unieke ervaring. Reserveer ruim van tevoren, want er kunnen maar weinig passagiers per vlucht mee en de populairste data zijn snel volgeboekt.

Piertoren

De Moleturm is een uitkijktoren van 22 meter hoog aan het einde van de pier van Friedrichshafen, bij de haven. De toren is gratis te beklimmen. Vanaf de top heb je een mooi uitzicht over de stad, de haven en de Bodensee. Bij helder weer zie je aan de overkant van het meer de bergen in Zwitserland en Oostenrijk liggen. Ook de Sint-Nicolaaskerk met het kleurrijke torendak en het Zeppelin Museum zie je goed liggen.

De toren is opgebouwd uit een stalen constructie met trappen. Er zijn twee uitkijkplatforms op de bovenste verdiepingen. Het hoogste platform ligt in de open lucht, het platform daaronder is overdekt. Dat laatste is handig bij slecht weer of veel wind. De pier zelf is ook een mooie plek om te wandelen en de boten te zien vertrekken en aankomen. Een bezoek aan de toren is goed te combineren met een wandeling over de promenade en een bezoek aan het Zeppelin Museum, dat vlakbij ligt.

Veerdiensten

Vanuit Friedrichshafen kun je met de boot naar veel plaatsen aan de Bodensee. De haven ligt aan de promenade, vlak bij het Zeppelin Museum. Varen is een prettige manier om je tijdens een vakantie aan de Bodensee te verplaatsen. Je staat niet in de file en hebt onderweg uitzicht over het meer, de wijngaarden en bij helder weer de Alpen.

Er varen verschillende soorten boten. De rondvaartboten van de Bodensee-Schiffsbetriebe en andere rederijen doen plaatsen aan als Meersburg, Lindau, Mainau en Konstanz. Een snelle catamaran verbindt Friedrichshafen rechtstreeks met Konstanz. Daarnaast vaart er een autoveer naar Romanshorn in Zwitserland. Let wel op: veel boten varen geen rondje over het meer, waardoor je soms moet overstappen om in de juiste haven uit te komen. In de winter varen er minder boten. Kijk daarom vooraf naar de dienstregeling.

Buchhorn Fontein

Op de Adenauerplatz voor het stadhuis van Friedrichshafen staat de Buchhornbrunnen. De fontein vertelt in beelden een korte geschiedenis van de stad. In het midden staat een beuk, een verwijzing naar de oude naam Buchhorn. Die naam bestaat uit het Duitse woord voor beuk en hoorn. Buchhorn was een oude rijksstad die al in de negende eeuw werd genoemd. In 1811 werd de stad samengevoegd met het dorp Hofen tot Friedrichshafen.

Rond de beuk zie je verschillende figuren en dieren. Een van de vissen lijkt verdacht veel op een zeppelin, een knipoog naar de luchtvaartgeschiedenis van de stad. Andere dieren verwijzen naar de Bodensee en het leven aan het water, dat altijd belangrijk was voor de stad. De fontein is vooral in de zomer een plek waar kinderen spelen. Vanaf de Adenauerplatz loop je in een paar minuten naar de Sint-Nicolaaskerk, de promenade en de haven.