Konstanz: de grootste stad aan de Bodensee

Konstanz is met ruim 85.000 inwoners de grootste stad aan de Bodensee. De stad ligt in de deelstaat Baden-Württemberg, op de plek waar de Rijn het meer verlaat. De historische binnenstad grenst direct aan de Zwitserse stad Kreuzlingen. Door de ligging aan het meer, de Rijn en de grens speelde Konstanz meerdere keren een belangrijke rol in de geschiedenis. Het bekendste voorbeeld is het Concilie van Konstanz van 1414 tot 1418, waarbij een einde kwam aan de tijd dat er drie pausen tegelijk waren.

Doordat Konstanz direct tegen Kreuzlingen aan ligt, werd de stad in de Tweede Wereldoorlog niet gebombardeerd. Daardoor is het historische centrum grotendeels bewaard gebleven. Tegenwoordig is Konstanz een van de drukstbezochte steden aan de Bodensee. Een bezoek wordt vaak gecombineerd met het bloemeneiland Mainau. Hoogtepunten in de stad zijn de Münster, het Konzilgebäude aan de haven en het beeld Imperia bij de haveningang.



Haven van Konstanz

Veel bezoekers komen in Konstanz aan via de haven. Bij het binnenvaren valt direct het beeld Imperia op, dat op het uiteinde van de havenmuur staat. Het beeld van de kunstenaar Peter Lenk werd in 1993 geplaatst, is ongeveer negen meter hoog en draait langzaam rond. Het stelt een courtisane voor, gebaseerd op een verhaal van Honoré de Balzac. In haar handen houdt ze twee kleine figuren met een keizerskroon en een pauselijke tiara, een spottende verwijzing naar het Concilie van Konstanz.

In de haven liggen verschillende steigers voor de boten die Konstanz verbinden met andere plaatsen aan de Bodensee, zoals Meersburg, Mainau, Friedrichshafen en Bregenz. Rond de haven liggen enkele bekende bezienswaardigheden, zoals het Konzilgebäude, het Sea Life aquarium en het station. Langs het water liggen terrassen en een stadstuin, waar je kunt uitrusten en naar de boten kunt kijken. Vooral bij zonsondergang is het een mooie plek.



Münsterkerk van Konstanz

De Münster van Konstanz, gewijd aan Maria-Hemelvaart, is een van de grootste kerkgebouwen in Zuid Duitsland. De geschiedenis gaat terug tot rond het jaar 600, toen hier de eerste bisschopskerk werd gebouwd. Konstanz was eeuwenlang de zetel van een groot bisdom. De kerk werd in de loop der eeuwen vaak verbouwd en uitgebreid, waardoor er romaanse, gotische en latere delen te zien zijn. In de zestiende eeuw raakte de toren bij een brand zwaar beschadigd.

In 1821 werd het bisdom Konstanz opgeheven en werd de Münster een gewone parochiekerk. Sinds 1955 draagt de kerk de eretitel basilica minor. Tegenwoordig is de Münster een van de belangrijkste bezienswaardigheden van de stad. De kerk is vrij toegankelijk. In de crypte en de kloostergang zijn delen van de oudste kerken te zien. De toren kun je beklimmen. Vanaf de top heb je een mooi uitzicht over de daken van de oude stad, de Rijn en de Bodensee.

Bodensee

De Bodensee, in het Nederlands het Bodenmeer, is een van de grootste meren van Midden Europa. In het Engels heet het Lake Constance, naar de stad Konstanz. Het meer grenst aan Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Het bestaat uit twee delen, de grote Obersee en de kleinere Untersee. Konstanz ligt aan de Seerhein, het korte stuk Rijn dat beide delen met elkaar verbindt.

In het meer liggen verschillende eilanden. Het grootste is Reichenau, met kloosterkerken op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Andere bekende eilanden zijn het bloemeneiland Mainau en Lindau, waar de oude stad op een eiland ligt. Het klimaat van de Bodensee is opvallend zacht. Het grote watervolume houdt de warmte lang vast, waardoor er rond het meer fruit en wijn wordt verbouwd. Rond het meer kun je goed fietsen, wandelen en met de boot van stad naar stad varen.

Mainau

Het bloemeneiland Mainau ligt in de Überlinger See, een deel van de Bodensee, en hoort bij de Konstanzer wijk Litzelstetten. Je bereikt het eiland via een voetgangersbrug of met de boot. Het eiland was in de middeleeuwen eigendom van het klooster Reichenau en kwam in 1272 in handen van de Duitse Orde. Die liet in de achttiende eeuw het barokke kasteel en de kasteelkerk bouwen. In 1853 kwam het eiland in bezit van groothertog Frederik I van Baden, die een arboretum met bijzondere bomen liet aanleggen.

Later ging het eiland naar de Zweedse koninklijke familie. Graaf Lennart Bernadotte maakte er vanaf 1932 een bloemeneiland van. Tegenwoordig is het eiland in handen van een stichting en komen er jaarlijks ongeveer een miljoen bezoekers. Overal op het eiland liggen tuinen die ieder seizoen anders bloeien, van de lentebloemen in april tot de dahlia’s in de herfst. Hoogtepunten zijn het vlinderhuis, de rozentuin, het arboretum en de barokke kerk.

Rheintorturm

De Rheintorturm maakte deel uit van de middeleeuwse stadsmuur van Konstanz. Van de vele poorten en torens die de stad vroeger beschermden, zijn er nog maar enkele over. De Rheintorturm is daarvan een van de belangrijkste, mede door de ligging aan de Rijn. Vroeger lag er direct voor de toren een houten brug over de Rijn. Die verbond de oude stad met de overkant van de rivier en was lange tijd de enige vaste oversteek over de Rijn in de wijde omgeving.

In de toren is het Narrenmuseum gevestigd, het museum over de Fasnacht, het carnaval van Konstanz. Je ziet er de traditionele kostuums en maskers en leert meer over de gebruiken van dit feest, dat in de regio een lange traditie heeft. In de buurt van de toren staan nog twee andere torens van de oude verdediging, de Pulverturm en de Schnetztor. Langs de Rijn bij de Rheintorturm loopt een promenade met terrassen, en je kijkt er uit op de Rheinbrücke.

Sealife Konstanz

Het Sea Life aquarium in Konstanz ligt aan de oever van de Bodensee, op korte loopafstand van de haven en het station. Het aquarium neemt je mee op een reis van de bron van de Rijn in de Alpen, via de Bodensee, naar de Noordzee en de oceanen. Zo zie je eerst de vissen die in de rivier en het meer voorkomen, zoals forellen en snoeken, en daarna de dieren uit de zee. In het laatste deel zie je de kleurrijke dieren van de zee en de oceaan.

In verschillende bassins kun je de dieren van dichtbij bekijken, en er zijn regelmatig voederingen met uitleg. Het aquarium is vooral leuk voor gezinnen met kinderen en een goed alternatief bij slecht weer. Een bezoek duurt ongeveer anderhalf tot twee uur. Vaak is het voordeliger om je tickets vooraf online te kopen.

Station van Konstanz

Het station van Konstanz is een grensstation dat wordt gebruikt door de Duitse en de Zwitserse spoorwegen. Het ligt aan de rand van de oude stad, direct tegenover de haven. Het stationsgebouw met de toren is in Italiaanse stijl gebouwd en is zelf ook een mooi gebouw. Vanaf het station loop je in een paar minuten naar de haven, het Konzilgebäude en het centrum.

Vanuit Konstanz rijden regionale treinen en intercity’s door Duitsland, onder meer via de Schwarzwaldbahn door het Zwarte Woud richting Offenburg en Karlsruhe. Zwitserse treinen rijden onder meer naar Kreuzlingen, Romanshorn en St. Gallen. Vanuit Nederland ben je met de trein ongeveer negen tot tien uur onderweg, met een of meer overstappen. In de zomer is de trein een goed alternatief voor de auto, omdat het in en rond de stad dan druk kan zijn. Vanaf het station vertrekken ook bussen naar onder meer het eiland Mainau.

Konzilgebäude Konstanz

Het Konzilgebäude staat aan de haven van Konstanz en werd in 1388 gebouwd als pakhuis en handelsgebouw. Het is een van de grootste nog bestaande gebouwen uit die tijd in Zuid Duitsland. Het grote gebouw met het hoge dak is vanaf het water goed te zien. Door de eeuwen heen vonden er verschillende belangrijke gebeurtenissen in het gebouw plaats.

De bekendste is het Concilie van Konstanz, dat van 1414 tot 1418 in de stad werd gehouden. Het concilie moest een einde maken aan het Westers Schisma, de periode waarin er drie pausen tegelijk waren. In november 1417 werd in het Konzilgebäude paus Martinus V gekozen. Het is de enige pauskeuze die ten noorden van de Alpen plaatsvond. Tegenwoordig is het gebouw in gebruik als restaurant en als locatie voor congressen, concerten en andere evenementen. Vanaf het terras heb je uitzicht over de haven en het beeld Imperia.

Kaiserbrunnen

De Kaiserbrunnen staat op de Marktstätte, een groot plein in het centrum van Konstanz, vlak bij de haven. De oorspronkelijke fontein werd in 1897 geplaatst. Later werd de fontein grotendeels vernieuwd door de beeldhouwer Gernot Rumpf. Een deel van de oude elementen bleef bewaard, maar veel figuren werden vervangen door nieuwe, die met humor verwijzen naar de lange geschiedenis van de stad.

Wie goed kijkt, ziet in de fontein allerlei verwijzingen. Zo staat er een pauw met drie koppen, die doet denken aan de drie pausen ten tijde van het Concilie van Konstanz. In de nissen van de zuil zijn borstbeelden te zien van vier Duitse keizers. Rond de Marktstätte liggen winkels, cafés en restaurants, en op het plein worden markten en evenementen gehouden. Vanaf de fontein loop je in een paar minuten naar de haven en het Konzilgebäude.

Alles over Konstanz