Lyon: de culinaire hoofdstad van Frankrijk

Lyon is een veelzijdige stad in het zuidoosten van Frankrijk, precies waar Rhône en Saône samenkomen. De historische binnenstad staat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en laat in korte tijd twee millennia stadsontwikkeling zien: van de Romeinse opgravingen op de heuvel Fourvière tot renaissancepanden in Vieux Lyon en 19e-eeuwse boulevards op de Presqu’île. Wie Lyon bezoekt, merkt al snel waarom de stad bekendstaat als gastronomische hoofdstad. In traditionele bouchons proef je klassieke gerechten als quenelles en salade lyonnaise; in Les Halles de Lyon-Paul Bocuse ontdek je de fijnproeverskant van de regio, met topkwaliteit kazen, charcuterie en patisserie.

De stad verkent zich prettig te voet en per fiets langs de rivierkades. Met metro, tram en bus kom je snel overal; Lyon Part-Dieu is het belangrijkste treinstation en de internationale luchthaven ligt op korte afstand. Rondvaarten op de Rhône en Saône bieden een ander perspectief op de skyline, van de basiliek van Fourvière tot de moderne architectuur in Confluence. Beste reistijd? Voorjaar en herfst zijn het meest comfortabel, met milde temperaturen en een volle evenementenkalender. In december zorgt het Fête des Lumières voor een spectaculair lichtfestival door de hele stad.



Place Bellecour

Place Bellecour is met ongeveer 62.000 vierkante meter het grootste plein van Lyon en een van de grootste autovrije pleinen van Europa. Het ligt midden op de Presqu’île, tussen de Rhône en de Saône. In het midden staat het ruiterstandbeeld van Lodewijk XIV van François-Frédéric Lemot uit 1825. Een eerder beeld van de koning werd in 1793 tijdens de Franse Revolutie omgesmolten. De beelden van de Rhône en de Saône van de gebroeders Coustou stonden tot 2021 aan de voet van de sokkel en zijn sinds 2022 te zien in het Musée des Beaux-Arts.

Aan de westkant van het plein staat een beeld van Antoine de Saint-Exupéry met de Kleine Prins. Het werd in 2000 onthuld, honderd jaar na de geboorte van de schrijver, die in Lyon ter wereld kwam. Aan de zuidkant zit het toeristenbureau van Lyon. Onder het plein ligt metrostation Bellecour, waar de lijnen A en D elkaar kruisen. Vanaf het plein zie je de basiliek van Fourvière boven op de heuvel liggen.



Basiliek Notre-Dame de Fourvière

De basiliek Notre-Dame de Fourvière staat boven op de heuvel van Fourvière en is vanuit bijna de hele stad te zien. De bouw begon in 1872, nadat Lyon tijdens de Frans-Duitse Oorlog onder de bescherming van Maria was gesteld. Architect Pierre Bossan ontwierp de kerk, die in 1896 klaar was. Binnen vallen vooral de mozaïeken op de wanden en de gewelven op. Onder de kerk ligt een tweede kerk, gewijd aan Sint-Jozef. Jaarlijks komen er ongeveer twee miljoen bezoekers.

Naast de basiliek staat de oudere kapel met op de toren het vergulde Mariabeeld van Joseph-Hugues Fabisch. Bij de inwijding van dat beeld op 8 december 1852 zetten de inwoners kaarsen in hun vensterbank; daaruit is het Fête des Lumières ontstaan. Vanaf het terras naast de basiliek kijk je uit over de stad. Je komt boven met de kabelspoorweg vanaf station Vieux Lyon of te voet via de trappen en de paden van de heuvel van Fourvière.

Kathedraal Saint-Jean

De kathedraal Saint-Jean-Baptiste staat aan de rand van Vieux Lyon, vlak bij de Saône. De bouw duurde van 1175 tot 1480, waardoor de kerk romaans begon en gotisch eindigde. De aartsbisschop van Lyon draagt de titel primaat van Gallië, daarom wordt de kerk ook de primatiale genoemd. In december 1600 trouwde koning Hendrik IV hier met Maria de’ Medici.

In de voorgevel zit een groot roosvenster en in het transept zitten nog twee rozetten uit de 13e eeuw. Bijzonder is de astronomische klok, die al aan het eind van de 14e eeuw wordt genoemd en in 2021 is gerestaureerd. Het plein voor de kerk, Place Saint-Jean, is een goed beginpunt voor een wandeling door de straatjes en traboules van Vieux Lyon. Naast de kathedraal ligt het station van de kabelspoorweg naar Fourvière.

Romeinse theaters en Lugdunum

Op de heuvel van Fourvière liggen de resten van Lugdunum, de Romeinse stad die in 43 voor Christus werd gesticht. Het grote theater werd rond 15 voor Christus onder keizer Augustus gebouwd voor zo’n 4.700 toeschouwers. Keizer Hadrianus liet het rond het jaar 120 vergroten tot ruim 10.000 plaatsen. Ernaast ligt het kleinere odeon uit de 2e eeuw, met plaats voor ongeveer 3.000 mensen. De theaters zijn het hele jaar gratis toegankelijk. In de zomer is hier het festival Les Nuits de Fourvière.

Naast de theaters ligt Lugdunum, het museum over de Romeinse geschiedenis van Lyon. Het gebouw van Bernard Zehrfuss uit 1975 is grotendeels in de helling gebouwd; tot 2017 heette het Musée gallo-romain. Bekende stukken zijn de Table claudienne, een bronzen plaat met een toespraak van keizer Claudius uit het jaar 48, en een mozaïek met wagenrennen in een circus. Voor het museum betaal je wel entree.

Traboules

Een traboule is een doorgang die via binnenplaatsen en gangen van de ene straat naar de andere loopt. Lyon telt er ongeveer 500, maar de meeste zijn privé. Zo’n 40 zijn vrij toegankelijk dankzij afspraken tussen de stad en de eigenaren: de stad betaalt mee aan onderhoud, schoonmaak en verlichting, en de eigenaren laten in ruil bezoekers door. Waar het woord vandaan komt is niet zeker; het werkwoord trabouler betekent zoiets als doorsteken.

De meeste open traboules liggen in Vieux Lyon, tussen de Rue Saint-Jean en de Rue du Bœuf, en op de Croix-Rousse. Daar is de Cour des Voraces de bekendste; die is verbonden met de opstanden van de zijdewerkers en met het verzet. In de traboules wonen gewoon mensen. Bij veel ingangen hangt daarom een bordje met het verzoek om stil te zijn, en je loopt alleen door de delen die openstaan.

Musée Miniature et Cinéma

Het Musée Miniature et Cinéma zit sinds 2005 in de Maison des Avocats, een renaissancepand aan de Rue Saint-Jean in Vieux Lyon, vlak bij de kathedraal. Het museum werd opgericht door miniaturist Dan Ohlmann. Het heeft twee delen: zeer gedetailleerde miniatuurscènes en een grote verzameling rekwisieten, kostuums, maskers en decorstukken uit bekende films. In twaalf zalen wordt uitgelegd hoe speciale effecten worden gemaakt.

Tussen de filmstukken staan onder meer de Herbie-kever uit de Disneyfilms en een levensgrote Alien-koningin. Op de bovenste verdieping staat de verzameling miniaturen van Dan Ohlmann, aangevuld met werk van andere miniaturisten. Doordat het museum midden in Vieux Lyon ligt, is een bezoek makkelijk te combineren met de kathedraal Saint-Jean en een wandeling door de traboules.

Place des Terreaux

Place des Terreaux ligt aan de noordkant van de Presqu’île, aan de voet van de Croix-Rousse. Aan het plein staan het stadhuis van Lyon en het Palais Saint-Pierre, waarin het Musée des Beaux-Arts zit. Het stadhuis werd tussen 1646 en 1672 gebouwd naar een ontwerp van Simon Maupin. Na een brand in 1674 werd het hersteld volgens plannen van Jules Hardouin-Mansart en Robert de Cotte.

Blikvanger is de fontein van Frédéric Auguste Bartholdi, de beeldhouwer van het Vrijheidsbeeld in New York. De fontein was bedoeld voor Bordeaux, maar die stad vond hem te duur. Hij werd in 1892 in Lyon ingehuldigd en in 1994 naar het midden van het plein verplaatst, toen Christian Drevet en Daniel Buren het plein opnieuw inrichtten met 69 kleine fonteinen in de bestrating. Tussen 2016 en 2018 is de fontein volledig gerestaureerd. Metrostation Hôtel de Ville ligt op een paar minuten lopen.

Musée des Beaux-Arts

Het Musée des Beaux-Arts van Lyon zit in het Palais Saint-Pierre aan Place des Terreaux, een voormalige abdij van benedictinessen. Het museum werd in 1801 opgericht en ging in 1803 open. De collectie loopt van Egyptische oudheden tot moderne kunst en is een van de breedste van Frankrijk buiten Parijs. Er hangen ongeveer 700 schilderijen in 35 zalen. Bekende werken zijn De steniging van Stefanus, het vroegst bekende schilderij van Rembrandt, en werk van Poussin, Monet, Gauguin, Van Gogh en Picasso.

Daarnaast heeft het museum een grote afdeling beeldhouwkunst, met onder meer werk van Rodin. Sinds 2022 staan hier ook de beelden van de Rhône en de Saône die vroeger bij het standbeeld op Place Bellecour stonden. De tuin in de oude kloostergang is een openbaar park met beelden, waar je even uit de drukte van de stad kunt zitten.

Opéra de Lyon

De Opéra de Lyon staat aan Place de la Comédie, direct achter het stadhuis. Het oorspronkelijke theater van Antoine-Marie Chenavard en Jean-Marie Pollet ging op 1 juli 1831 open. Tussen 1985 en 1993 verbouwde architect Jean Nouvel het gebouw grondig. Hij behield alleen de gevels en de foyer en zette er een halfronde kap van glas en staal op, waardoor het gebouw twee keer zo hoog werd.

Onder die kap zitten onder meer de ruimtes van het balletgezelschap. De zaal heeft ongeveer 1.100 plaatsen. Op het voorplein en onder de arcaden zie je vaak jongeren die er dansen of muziek maken. Ook zonder voorstelling is het gebouw de moeite waard om even langs te lopen, zeker in het donker, wanneer de glazen kap rood verlicht is. Place des Terreaux en het Musée des Beaux-Arts liggen om de hoek.

Les Halles de Lyon Paul Bocuse

Les Halles de Lyon Paul Bocuse is de overdekte markthal van Lyon, aan de Cours Lafayette 102 in de wijk Part-Dieu. De hal staat sinds 1971 op deze plek, werd tussen 2004 en 2006 verbouwd en kreeg toen de naam van de chef Paul Bocuse. Sinds 2016 zijn de gangpaden vernoemd naar de Mères lyonnaises, de vrouwelijke koks die de keuken van Lyon groot maakten. Er zitten 56 handelaren.

Je vindt er kaas, vleeswaren, vis, oesters, brood, gebak en wijn, en bij veel zaken kun je ter plekke eten. Bekende producten uit de streek zijn de quenelle, de worst uit Lyon en de kaas Saint-Marcellin. Op maandag zijn veel handelaren dicht, dus kom liever op een andere dag. De hal ligt op ongeveer tien minuten lopen van station Part-Dieu.

Musée des Confluences

Het Musée des Confluences staat op de punt van het schiereiland, waar de Rhône en de Saône samenkomen. Het gebouw van het Oostenrijkse bureau Coop Himmelb(l)au ging op 20 december 2014 open en valt op door de hoekige vormen van glas en staal. Het museum combineert natuurwetenschap en antropologie. De collectie telt ongeveer 2,2 miljoen voorwerpen, van fossielen en mineralen tot voorwerpen uit culturen van over de hele wereld.

De vaste tentoonstelling gaat over de oorsprong van het leven, de soorten, de samenlevingen en de dood. Daarnaast zijn er wisselende tentoonstellingen. Rond het museum ligt een park aan het water. Je komt er met tram T1. Het museum ligt in de nieuwe wijk Confluence, waar langs de Saône ook opvallende kantoorgebouwen staan, zoals de oranje en de groene kubus.

Grand Hôtel-Dieu

Het Grand Hôtel-Dieu ligt aan de Rhône, midden op de Presqu’île. Het ziekenhuis werd in de 12e eeuw gesticht en bleef tot 2010 in gebruik. De lange gevel aan de rivier en de koepel zijn ontworpen door Jacques-Germain Soufflot, de architect die later het Panthéon in Parijs bouwde. Na een grote verbouwing ging het complex in 2018 weer open.

Nu zitten er een vijfsterrenhotel, winkels, restaurants en kantoren in. De binnenplaatsen met hun lange galerijen zijn vrij toegankelijk en een rustige plek om iets te drinken. In een deel van het gebouw opende in 2019 de Cité internationale de la gastronomie, maar die is sinds 2025 gesloten voor bezoekers. Het Grand Hôtel-Dieu ligt op een paar minuten lopen van Place Bellecour en is goed te combineren met een wandeling langs de kades van de Rhône.

Parkeren in Lyon

Lyon heeft een milieuzone (ZFE) binnen de ringweg Laurent Bonnevay: in Lyon zelf, in Caluire-et-Cuire en in delen van Villeurbanne, Bron en Vénissieux. Sinds 1 januari 2025 mogen auto’s met een Crit’Air 3, 4 of 5 sticker en auto’s zonder klasse er dag en nacht niet meer rijden of parkeren. Een Crit’Air-sticker is verplicht, ook voor buitenlandse auto’s. Wie in overtreding is, riskeert een boete van 68 euro.

Het makkelijkst parkeer je in een parkeergarage. In het centrum liggen onder meer garages onder Place Bellecour, Place des Terreaux en de Célestins, en bij station Perrache. Goedkoper zijn de 23 parkings relais (P+R) bij metro- en tramhaltes aan de rand van de stad, met samen bijna 9.000 plaatsen. Met een vervoerbewijs van TCL dat je die dag hebt gebruikt, parkeer je er gratis. ’s Nachts parkeren mag daar niet.

Winkelen in Lyon

De belangrijkste winkelstraten van Lyon liggen op de Presqu’île. De Rue de la République loopt van Place Bellecour naar het stadhuis en heeft vooral grote ketens. Ten zuiden van Bellecour ligt de autovrije Rue Victor Hugo. Tussen de Rue de la République en de Rue de Brest ligt de Passage de l’Argue, een overdekte winkelgalerij die in 1828 openging, met kleinere zaken zoals hoedenwinkels.

Het grootste winkelcentrum is Westfield La Part-Dieu bij station Part-Dieu, met ruim 250 winkels en restaurants. Het is van maandag tot en met zaterdag open van 9.30 tot 20.00 uur. In het zuiden van de stad ligt het winkelcentrum van Confluence. Voor kleine boetieks, ambachtelijke winkels en souvenirs kun je terecht in Vieux Lyon, rond de Rue Saint-Jean. Eten om mee te nemen koop je in Les Halles de Lyon Paul Bocuse.